İzinsiz Ses Kaydı Almak Suç mu? TCK 133 Cezası ve Delil Değeri

Hazırlayan: Av. Malik Enes Kaplan — İstanbul Barosu · Güncelleme: Eylül 2026 · Dayanak: 5237 sayılı TCK m. 132, 133, 134, 137, 139; 5271 sayılı CMK; 6100 sayılı HMK m. 189

İzinsiz Ses Kaydı Almak Suç mu?

İzinsiz ses kaydı almak, kişiler arasındaki aleni olmayan bir konuşmanın, konuşanların rızası bulunmaksızın bir ses alma cihazıyla kayda geçirilmesidir ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 133. maddesinde bağımsız bir suç olarak düzenlenmiştir. Madde, “Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar” bölümünde yer alır.

Sorunun kısa cevabı evettir: izinsiz ses kaydı almak kural olarak suç oluşturur. Ancak hangi suçun oluştuğu ve cezanın ne olacağı, kaydı alan kişinin konuşmanın tarafı olup olmamasına, konuşmanın aleni sayılıp sayılmamasına ve kaydın sonradan ifşa edilip edilmemesine göre değişir. Bu üç ölçüt, dosyaların yönünü belirleyen ana ayrımlardır.

Kanun koyucu bu düzenlemeyle, kişinin sözleri üzerindeki tasarruf yetkisini korumaktadır. Bir kimse, sözlerinin kimler tarafından duyulacağını, kaydedilip kaydedilmeyeceğini ve bu kayıtların içeriğine kimlerin vâkıf olacağını belirleme hakkına sahiptir. Öğretide bu yetki, konuşmanın “etki alanı” üzerindeki serbestlik olarak tanımlanır.

Korunan hukuki menfaat yalnızca gizlilik değildir. Sözlerinin dinlendiği ya da kaydedildiği endişesiyle yaşayan kişi, düşüncelerini serbestçe dile getiremez; bu nedenle düzenleme aynı zamanda ifade özgürlüğünü ve Anayasa’da güvence altına alınan manevi varlığı geliştirme hakkını korur.

Suçun faili ve mağduru kimdir?

TCK 133/1’de düzenlenen suçun faili, konuşmanın tarafı olmayan üçüncü kişidir. Konuşmaya katılan kişi bu fıkra bakımından fail olamaz; çünkü söz kendisine karşı gizli değildir. Mağdur ise aleni olmayan konuşmaya katılan kişilerdir.

TCK 133/2’de düzenlenen suçun faili ise tam tersine söyleşiye katılan kişidir; bu yönüyle özgü bir suçtur. Mağdur, kaydı alan dışında kalan diğer katılımcılardır.

TCK 133/3’te düzenlenen ifşa suçunun faili herkes olabilir: kaydı bizzat alan kişi, kaydı sonradan ele geçiren üçüncü kişi ya da kaydı hukuka uygun yolla elde etmiş olan kişi. Burada belirleyici olan, verinin nasıl elde edildiği değil, hukuka aykırı biçimde ifşa edilmesidir.

TCK 133 Madde Metni ve Üç Ayrı Suç Tipi

Madde, tek bir başlık altında birbirinden bağımsız üç suç tipi tanımlar. Dosyalarda yapılan en sık hata, bu üç fıkranın birbirine karıştırılmasıdır; oysa cezaları, failleri ve uygulama koşulları farklıdır.

Dinleme ve kaydetme arasındaki fark

İzinsiz ses kaydı bakımından birinci fıkra iki seçimlik hareket öngörür: bir aletle dinlemek ve ses alma cihazıyla kaydetmek. Her ikisi de tek başına suçu tamamlar; netice aranmaz, bu nedenle sırf hareket suçudur.

“Alet” kavramı geniş yorumlanır: ses alanı dışındaki bir konuşmayı algılanabilir hâle getiren her türlü teknik cihaz bu kapsamdadır. Mikrofon, mini verici, olay yerine bırakılan ve otomatik arama yapan cep telefonu, casus program yüklenmiş bir telefon bu tanıma girer. Buna karşılık işitme cihazları, sesleri yalnızca duyulabilir hâle getirdiği için alet sayılmaz.

Herhangi bir alet kullanılmaksızın kulakla duyma, birinci fıkra bakımından tipik değildir. Üst kattaki dairede ya da yan odada geçen bir konuşmanın özel bir çaba harcanmaksızın duyulması bu suçu oluşturmaz. Ancak kişi duyabilmek için balkona çıkıyor yahut kulağını duvara yaslıyorsa dahi “alet” unsuru gerçekleşmediğinden TCK 133 uygulanmaz; koşulları varsa özel hayatın gizliliğini ihlal suçu gündeme gelebilir.

İzinsiz ses kaydı işleminin konuşma sırasında yapılmış olması gerekir. Konuşmanın kâğıda yazılması veya not edilmesi kayıt sayılmaz. Mevcut bir ses kaydının başka bir cihaza kopyalanması da 133 bağlamında “kaydetme” değildir; bu davranış koşulları varsa ifşa veya kişisel verilere ilişkin suçlar kapsamında değerlendirilir.

İzinsiz Ses Kaydında “Aleni Olmayan Konuşma” Ne Demektir?

İzinsiz ses kaydı fiilinin bu madde kapsamında değerlendirilebilmesi için konuşmanın aleni olmaması şarttır. Aleni bir konuşmanın gizliliğinden, dolayısıyla korunmasından söz edilemez. Aleniyetin ölçütü, konuşmanın kişi ve sayı itibarıyla belirli olmayan geniş bir çevreye hitap edip etmediğidir.

Konuşan kişi, sözlerinin etki alanı üzerinde denetim imkânına sahipse konuşma aleni değildir. Kalabalık bir meydanda dahi yalnızca belirli bir kişiye, çevredekilerin özel bir çaba göstermeksizin duyamayacağı tonda söylenen sözler aleni sayılmaz. Buna karşılık toplu taşıma aracında, havalimanında, otelde veya lokantada yapılan anonslar alenidir.

Konuşmanın yapıldığı yerin tek başına belirleyici olmadığını vurgulamak gerekir. Parkta yan yana oturan iki kişinin kendi aralarındaki konuşması, yanlarındaki kişi özel bir çaba harcamaksızın duyabiliyor olsa bile belirsiz sayıda kişiye hitap etmediği için aleni değildir.

Konuşmanın içeriği özel olmalı mıdır?

Hayır. İzinsiz ses kaydı bakımından konuşmanın içeriğinin kişisel ya da gizli olması aranmaz; korunan husus içeriğin niteliği değil, konuşmanın aleni olmamasıdır. Mesleki ya da ticari bir görüşmenin, hatta iş görüşmesi veya sınav mülakatının izinsiz kaydedilmesi de madde kapsamındadır.

Konuşmanın hangi dilde yapıldığının da önemi yoktur. Failin bilmediği, hatta yalnızca konuşanlar arasında kullanılan bir dilde yapılan görüşmeler de korunur. Suç içerikli konuşmaların dinlenmesi veya kaydedilmesi dahi bu norm karşısında tipiktir.

Konuşan kişinin o sırada bilinçli olması da gerekmez. Akıl hastası olan ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi altındaki kişinin anlam bütünlüğü bulunan sözleri de korunur. Çocukların konuşmaları da norm kapsamındadır.

Buna karşılık düşünce açıklaması içermeyen sesler suçun konusu değildir: gülme, esneme, inilti, hıçkırık, ağlama, çığlık ya da ıslık bu kapsamda kabul edilmez. Ancak düşüncenin şarkı söylenerek ifade edilmesi norm dâhilindedir.

Konuşma kaç kişi arasında geçmelidir?

TCK 133/1 bakımından konuşmanın iki veya daha fazla kişi arasında yapılması gerekir. Herhangi bir kişiyi muhatap almaksızın kişinin kendi kendine yaptığı konuşma bu suçun konusunu oluşturmaz; unsurları varsa özel hayatın gizliliğini ihlal suçu gündeme gelebilir.

TCK 133/2’deki “söyleşi” bakımından ise öğretide ve yargısal uygulamada baskın görüş, en az üç kişinin bir arada bulunmasını arar. İki kişi arasında geçen bir konuşmanın taraflardan biri tarafından kaydedilmesi, bu görüşe göre ikinci fıkra bakımından tipik değildir.

Kendi Konuşmasını Kaydeden Kişi Suç İşlemiş Olur mu?

İzinsiz ses kaydı konusunda uygulamada en çok sorulan soru budur. Kendi katıldığı konuşmayı kaydeden kişi bakımından değerlendirme, konuşmaya kaç kişinin katıldığına ve kaydın sonradan ne yapıldığına göre değişir.

İki kişi arasındaki konuşmanın taraflardan birince kaydedilmesi

İki kişi arasında geçen bir konuşmayı taraflardan birinin diğerinin rızası olmaksızın kaydetmesi, TCK 133/1 bakımından suç oluşturmaz; çünkü kaydı alan kişi konuşmanın tarafıdır ve söz kendisine karşı gizli değildir. Söyleşi için en az üç kişi arandığından TCK 133/2 de kural olarak uygulanmaz.

Bu durum, fiilin her hâlde hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Kaydedilen konuşmanın içeriği aynı zamanda özel yaşam alanına giriyorsa, koşulları varsa özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK 134) oluşabilir. Kaydın üçüncü kişilere aktarılması hâlinde ise TCK 133/3 kapsamındaki ifşa suçu gündeme gelir.

Katılınan söyleşinin kaydedilmesi

Üç veya daha fazla kişinin bulunduğu bir söyleşiye katılan kişi, diğer konuşanların rızası olmadan kayıt yaparsa TCK 133/2 uygulanır. Burada kaydı alan kişinin sohbete katılmış olması suçu ortadan kaldırmaz; aksine bu fıkra tam da katılan kişi için öngörülmüştür.

Söyleşiye katılmayan üçüncü kişinin aynı ortamdaki konuşmaları kaydetmesi hâlinde ise TCK 133/2 değil, daha ağır ceza öngören TCK 133/1 uygulanır.

İzinsiz Ses Kaydı Hangi Suçu Oluşturur? TCK 132-133-134 Ayrımı

İzinsiz ses kaydı alındığında hangi maddenin uygulanacağı, kaydın konusuna ve iletişimin biçimine göre belirlenir. Aynı fiil kimi hâllerde haberleşmenin gizliliğini ihlal, kimi hâllerde konuşmaların kayda alınması, kimi hâllerde ise özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturur. Doğru nitelendirme, cezanın alt ve üst sınırını doğrudan etkiler.

Araya bir vasıta girmişse: TCK 132

Telefon, internet üzerinden sesli görüşme, telsiz, faks, mektup veya e-posta gibi araçlarla gerçekleştirilen iletişim, TCK sisteminde “konuşma” değil haberleşmedir. Araya bir iletişim vasıtası girmişse, üçüncü kişinin bu iletişimi dinlemesi veya kaydetmesi TCK 132 kapsamında değerlendirilir.

TCK 132/1 uyarınca kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kimse 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; ihlal haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılır. Haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi bakımından TCK 132/2 uyarınca 2 yıldan 5 yıla kadar hapis öngörülmüştür. Kendisiyle yapılan haberleşmenin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi ise TCK 132/3 uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile karşılaşır.

Yüz yüze konuşma varsa: TCK 133

Araya herhangi bir vasıta girmeden, aynı ortamda ve karşılıklı yapılan görüşme “konuşma”dır ve TCK 133 kapsamındadır. Bu ayrım, yerleşik uygulamada da esas alınmaktadır: iki kişinin yüz yüze konuşmasının, olay yerinde açık bırakılan bir cep telefonu aracılığıyla başka biri tarafından dinlenmesi hâlinde haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu değil, kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi suçu oluşur. Burada telefon, taraflar arasında bir iletişim aracı olarak değil, üçüncü kişi bakımından bir dinleme aleti olarak kullanılmıştır.

Özel yaşam alanına giriliyorsa: TCK 134

Kaydedilen içerik kişinin özel yaşam alanına ilişkinse özel hayatın gizliliğini ihlal suçu gündeme gelir. TCK 134/1 uyarınca özel hayatın gizliliğini ihlal eden kimse 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; ihlal görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle gerçekleşmişse ceza bir kat artırılır. TCK 134/2 uyarınca özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

TCK 133 ile TCK 134 arasındaki ilişkide 133 özel norm niteliğindedir ve öncelikle uygulanır. Bununla birlikte kullanılan cihaz hem ses hem görüntü kaydediyorsa, tek fiille iki ayrı suç oluşabileceğinden farklı nev’iden fikrî içtima hükmü (TCK 44) uyarınca fail, en ağır cezayı gerektiren suçtan sorumlu tutulur.

Kayıt kişisel veri niteliğindeyse: TCK 135-136

Ses kaydının içeriği aynı zamanda kişisel veri niteliği taşıyorsa, hukuka aykırı kaydetme bakımından TCK 135, hukuka aykırı olarak başkasına verme, yayma veya ele geçirme bakımından TCK 136 uygulanabilir. Bu iki suç, TCK 139 uyarınca şikâyete bağlı değildir; savcılık re’sen soruşturma başlatır. Bu fark, dosyanın seyri bakımından belirleyicidir.

İzinsiz Ses Kaydı Alma Cezası

İzinsiz ses kaydı alma cezası, fiilin hangi fıkra kapsamında kaldığına göre değişir. Taraf olmadığı konuşmayı kaydeden kişi bakımından ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapis iken, katıldığı söyleşiyi kaydeden kişi bakımından 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür. Kaydın ifşası hâlinde ceza hem hapis hem adli para cezasını birlikte içerir.

Cezanın alt sınırdan mı yoksa üst sınıra yakın mı belirleneceği TCK 61’deki ölçütlere göre mahkemenin takdirindedir. Fiilin işleniş biçimi, kullanılan cihazın niteliği, kayıt süresi, mağdur sayısı ve meydana gelen zararın ağırlığı bu değerlendirmede rol oynar. Somut olayda kesin bir ceza miktarı önceden hesaplanamaz.

İzinsiz ses kaydı cezası paraya çevrilir mi?

TCK 133/1 ve 133/3 bakımından alt sınır iki yıl olduğundan, hükmedilen ceza kural olarak kısa süreli hapis sayılmaz ve TCK 50 uyarınca doğrudan adli para cezasına çevrilemez. Buna karşılık TCK 133/2 bakımından alt sınır altı ay olduğundan, hükmedilen cezanın bir yıl veya daha az olması hâlinde adli para cezasına ya da seçenek yaptırımlara çevrilmesi mümkündür.

İndirim nedenlerinin uygulanması bu tabloyu değiştirebilir. Takdiri indirim (TCK 62), teşebbüs veya yardım eden sıfatıyla sorumluluk gibi hâllerde ceza kısa süreli hapis sınırına inebilir. Ayrıntı için kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar başlığı incelenebilir.

İzinsiz Ses Kaydında Nitelikli Hâller ve Cezayı Artıran Durumlar

TCK 137, bölümdeki suçların iki hâlde daha ağır cezalandırılmasını öngörür ve izinsiz ses kaydı fiilleri de bu kapsamdadır. Bu hükümler izinsiz ses kaydı fiilleri bakımından da uygulanır.

Kamu görevlisi tarafından işlenmesi

Fiilin kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Failin yalnızca kamu görevlisi sıfatını taşıması yeterli değildir; görevin verdiği yetkinin kötüye kullanılması gerekir. İfa edilen kamu görevi, faile konuşmayı dinleme veya kaydetme konusunda bir kolaylık sağlamış olmalıdır.

Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılması

İkinci artırım nedeni, failin mesleğinin sağladığı imkânlardan yararlanmasıdır. Otel odasına yerleştirilen cihazla oda içindeki konuşmaların dinlenmesi, teknik servis veya kurulum hizmeti sırasında cihaz yerleştirilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.

Teşebbüs, iştirak ve içtima

Dinleme ve kaydetme fiilleri belirli bir zaman dilimi içinde süreklilik gösterdiğinden bu suçlar mütemadi niteliktedir. Cihazın yerleştirilmesi hazırlık hareketidir; icra hareketleri cihazın çalıştırılmasıyla başlar. Cihaz çalıştırılmış ancak teknik arıza nedeniyle kayıt gerçekleşmemişse teşebbüs söz konusu olabilir.

Suça iştirak mümkündür. Konuşmanın tarafı olan kişi, üçüncü kişinin dinlemesini bizzat sağlamış veya bunu talep etmişse, özgü suç niteliği nedeniyle şerik (azmettiren veya yardım eden) sıfatıyla sorumlu tutulur.

Aynı kişiye karşı farklı zamanlarda gerçekleştirilen izinsiz ses kaydı fiillerinde zincirleme suç hükümleri (TCK 43/1) uygulanabilir. Buna karşılık konuşmanın tarafları değişiyorsa her konuşma ayrı bir suçun konusunu oluşturur. Suç sayısının belirlenmesine ilişkin genel ölçütler için TCK 42 bileşik suç başlığı incelenebilir.

İzinsiz Ses Kaydı Mahkemede Delil Olur mu?

Bu soru, izinsiz ses kaydı konusundaki en kritik başlıktır. Cevap tek cümleyle verilemez; çünkü ceza yargılaması ile hukuk yargılaması farklı kurallara tabidir ve kaydı kimin, hangi amaçla aldığı sonucu değiştirir.

Anayasal çerçeve

Anayasa’nın 38. maddesinin altıncı fıkrası, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini düzenler. Bu kural, ceza ve hukuk yargılamasının ortak çatısını oluşturur.

Ceza muhakemesinde CMK 217/2 uyarınca yüklenen suç ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir. CMK 206/2-a uyarınca hukuka aykırı olarak elde edilen delil reddolunur; CMK 230/1-b uyarınca hüküm gerekçesinde delillerin hukuka uygunluğu tartışılır.

Hukuk yargılamasında ise 6100 sayılı HMK’nın 189. maddesinin ikinci fıkrası açıktır: hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, mahkemece bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Bu nedenle boşanma, tazminat veya iş davalarında sunulan bir kaydın kabul edilip edilmeyeceği, önce hukuka uygunluk süzgecinden geçer.

Özel kişiler delil toplamak amacıyla kayıt yapabilir mi?

İzinsiz ses kaydı ile delil elde etme tartışmasının çıkış noktası şudur: ceza muhakemesinde delil toplama yetkisi kural olarak resmî makamlara aittir ve bu yetki CMK’da belirli koşullara bağlanmıştır. İletişimin denetlenmesi CMK 135’te, teknik araçlarla izleme CMK 140’ta düzenlenmiştir; her ikisi de katalog suç, hâkim kararı ve süre sınırı gibi güvencelere tabidir.

Bu nedenle özel kişilerin, suç şüphesine dayanarak iki veya daha fazla kişi arasındaki konuşmaları gizlice dinlemesi veya kaydetmesi hukuka uygun kabul edilmez. Böyle bir davranış TCK 133/1’de tanımlanan suçu oluşturur ve elde edilen kayıt yargılamada delil değeri taşımaz. Aynı sonuç, boşanma veya alacak davasında delil sunmak amacıyla üçüncü kişilerin konuşmalarının kaydedilmesi bakımından da geçerlidir.

Ses Kaydı Hangi Hâllerde Hukuka Uygun Sayılır?

Her izinsiz ses kaydı otomatik olarak cezalandırılmaz. Ceza hukukunda hukuka uygunluk nedenleri ve tipiklik değerlendirmesi, bazı hâllerde failin sorumlu tutulmamasını sonuçlar. Aşağıdaki başlıklar, bu değerlendirmenin yapıldığı ana durumları gösterir.

İlgilinin rızası

Konuşmaya katılanların tamamının açık veya örtülü rızası varsa suç oluşmaz. Rıza, konuşma başlamadan önce verilebileceği gibi konuşma sırasında da verilebilir; katılanların cihazın varlığını bilerek konuşmayı sürdürmeleri örtülü rıza olarak değerlendirilir. Katılanlardan yalnızca birinin rızası, TCK 133/1 bakımından yeterli değildir.

Kaybolma ihtimali bulunan delilin muhafazası

İzinsiz ses kaydı bakımından yerleşik yargısal uygulamada kabul edilen en önemli istisna budur. Kendisine karşı işlendiğini düşündüğü bir suça ilişkin olarak, o anda ve ancak o şekilde elde edilebilecek, kaybolma ihtimali bulunan delili muhafaza etmek amacıyla kayıt yapan kişinin hukuka aykırı hareket etme bilinciyle davranmadığı kabul edilmektedir. Bu durumda CMK 223/2-a uyarınca beraat kararı verilebilmektedir.

Öğretide bu sonucun dayanağı tartışmalıdır. Bir görüş meşru savunmayı (TCK 25/1), bir başka görüş zorunluluk hâlini (TCK 25/2), üçüncü bir görüş ise iddia ve savunma hakkını (Anayasa m. 36) esas alır. Sonuç bakımından ölçüt aynıdır: başka türlü ispat imkânının bulunmaması ve ölçülülük.

Uygulamanın sınırları

• Anlık olma: Kayıt, karşılaşılan haksız davranış anında yapılmalıdır. Önceden planlanan, aylara yayılan ve sistematik biçimde sürdürülen kayıtlar bu kapsamda kabul edilmez.
• Başka ispat imkânının bulunmaması: Tanık, yazışma veya belge gibi başka delillerle ispat mümkünse istisna uygulanmaz.
• Kendisine yönelik olma: İstisna, faile karşı işlenen fiiller bakımından kabul edilir. Üçüncü kişilerin kendi aralarındaki konuşmalarının kaydedilmesi bu kapsamda değildir.
• Sınırlı kullanım: Kaydın yalnızca ilgili soruşturma veya dava dosyasına sunulması gerekir. Üçüncü kişilere aktarılması veya yayınlanması ayrı bir suç oluşturur.
• Ölçülülük: Kaydın kapsamı, korunmak istenen menfaatle orantılı olmalıdır.

Kanun hükmünün yerine getirilmesi

CMK 135 kapsamında iletişimin denetlenmesi veya CMK 140 kapsamında teknik araçlarla izleme tedbirlerinin hukuka uygun biçimde uygulanması hâlinde, tedbiri icra eden görevlilerin cezai sorumluluğu doğmaz (TCK 24/1). Ancak bu tedbirler katalog suçlarla ve hâkim kararı şartıyla sınırlıdır; koşullarına uyulmaması hâlinde elde edilen kayıt hukuka aykırı delil hâline gelir.

Eşler Arasında İzinsiz Ses Kaydı ve Boşanma Davası

Eşler arasında izinsiz ses kaydı alınması, uygulamada en sık karşılaşılan görünümlerden biridir. Evlilik, eşlerin birbirine karşı özel yaşam gizliliğini ortadan kaldırmaz. Eşler de TCK 133’te düzenlenen suçların faili olabilir. Tarafların evli olması ve aynı konutu paylaşması, birbirlerini sürekli gözetleyebilecekleri ve denetleyebilecekleri şeklinde yorumlanamaz.

Bu nedenle eşin telefonuna casus program yüklenmesi, aracına veya iş yerine dinleme cihazı yerleştirilmesi, eşin üçüncü kişilerle yaptığı konuşmaların gizlice kaydedilmesi izinsiz ses kaydı kapsamında suç oluşturur. Yerleşik uygulamada, eşin aracına ses alma cihazı yerleştirerek onun üçüncü kişilerle yaptığı yüz yüze konuşmaları kaydeden kişi hakkında TCK 133/1 uyarınca mahkûmiyet kararı verilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Eşin kendisine söylenen sözleri kaydetmesi

Eşin, doğrudan kendisine yöneltilen hakaret veya tehdit içerikli sözleri kaydetmesi farklı değerlendirilir. Kayıt, kendisine karşı işlenen bir fiile ilişkin ve kaybolma ihtimali bulunan delilin muhafazasına yönelikse, hukuka aykırı hareket etme bilinciyle davranılmadığı sonucuna varılabilmektedir.

Burada belirleyici olan iki husustur: kaydın anlık bir gereklilikten doğması ve elde edilen kaydın yalnızca ilgili dava dosyasına sunulmasıyla yetinilmesi. Kaydın akrabalara, iş arkadaşlarına veya sosyal medyaya aktarılması hâlinde TCK 133/3 kapsamındaki ifşa suçu bağımsız olarak gündeme gelir.

Boşanma dosyasında delil olarak sunulması

Aile mahkemesi, sunulan kaydı HMK 189/2 çerçevesinde önce hukuka uygunluk yönünden değerlendirir. Hukuka aykırı biçimde elde edildiği sonucuna varılırsa kayıt, vakıanın ispatında dikkate alınamaz; dosya diğer delillerle karara bağlanır. Bu değerlendirme, ceza dosyasındaki sonuçtan bağımsız olarak yapılır. Evlilik birliğine ilişkin süreçler hakkında genel bilgi için aile hukuku alanındaki içerikler incelenebilir.

Telefon Görüşmesi, Hoparlör ve Toplantı Kayıtları

Telefonla konuşurken kayıt almak

Telefon görüşmesinde izinsiz ses kaydı alınması farklı bir hükme tabidir; çünkü telefon görüşmesi bir haberleşmedir. Görüşmenin tarafı olmayan üçüncü kişinin bu görüşmeyi dinlemesi veya kaydetmesi TCK 132 kapsamında değerlendirilir. Görüşmenin tarafı olan kişinin kendi görüşmesini kaydetmesi hâlinde ise TCK 132/1 bakımından tipiklik tartışmalıdır; asıl sorumluluk, kaydın alenen ifşa edilmesi hâlinde TCK 132/3 uyarınca doğar.

Telefonu hoparlöre alıp başkasına dinletmek

Görüşmenin tarafı olan kişinin telefonu hoparlöre alarak yanındaki kişiye dinletmesi, öğretide tartışmalı bir konudur. Karşı tarafın, konuşmanın yalnızca muhatabı tarafından duyulacağı yönündeki güveni korunmakla birlikte, yalın dinleme fiilinde bir “alet” kullanımı bulunmadığı için TCK 133/1’in koşulları çoğu hâlde gerçekleşmez. Buna karşılık konuşmanın hoparlörden dinletilirken kayda alınması ve sonradan paylaşılması hâlinde ayrı bir sorumluluk doğar.

Buna karşılık, yüz yüze yapılan bir konuşmanın ortamda açık bırakılan cep telefonu aracılığıyla üçüncü kişi tarafından dinlenmesi hâlinde yerleşik uygulamada TCK 133/1 uygulanmaktadır; burada telefon, üçüncü kişi bakımından bir dinleme aleti işlevi görmektedir.

Toplantı, genel kurul ve iş görüşmesi kayıtları

Şirket, dernek veya vakıf genel kurulları, katılımcı çevresi önceden belirli olduğundan kural olarak aleni değildir. Bu tür toplantılarda yapılan izinsiz ses kaydı, koşulları varsa TCK 133 kapsamında değerlendirilir. Toplantıya davet edilen gazetecinin katılımına izin verilmiş olması, toplantıyı aleni hâle getirmez; yayın yasağı konulmuşsa aleniyetten söz edilemez.

İş görüşmesi, performans görüşmesi veya sınav mülakatı gibi ortamlarda yapılan kayıtlar da aynı çerçevede değerlendirilir. Konuşmanın mesleki içerikli olması, aleni olmadığı sürece korumayı ortadan kaldırmaz.

İş Yeri, Araç ve Gizli Cihaz Yerleştirme

İzinsiz ses kaydı için dinleme veya kayıt cihazının bir mekâna yerleştirilmesi, tek başına hazırlık hareketi olsa da bağımsız suçların oluşmasına yol açabilir. Cihazın yerleştirilmesi için mağdurun konutuna veya iş yerine rızası dışında girilmişse, gerçek içtima kuralı uygulanarak fail ayrıca konut dokunulmazlığının ihlali suçundan (TCK 116) sorumlu tutulur.

Aracın içine veya çalışma odasına yerleştirilen bir cihazla farklı zamanlarda farklı kişilerin konuşmalarının kaydedilmesi hâlinde, konuşmanın tarafları değiştiği için her konuşma ayrı bir suçun konusunu oluşturur. Katılanlar aynı kalıyor ve tek suç işleme kararı varsa zincirleme suç hükümleri gündeme gelir.

İşverenin çalışanları denetleme yetkisi, çalışanların aleni olmayan konuşmalarını gizlice kaydetme hakkını vermez. Denetim yetkisinin sınırları iş mevzuatı ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemelerle birlikte değerlendirilir; ölçülülük ve şeffaflık ilkeleri belirleyicidir.

Kaydın Paylaşılması, İfşası ve Sosyal Medyada Yayınlanması

İzinsiz ses kaydı alınması ile bu kaydın paylaşılması birbirinden ayrı değerlendirilir. TCK 133/3, ilk iki fıkradan tamamen bağımsız bir suç tipidir. Kaydın hukuka uygun ya da hukuka aykırı yolla elde edilmiş olması bu fıkra bakımından fark yaratmaz; cezalandırılan davranış, verinin hukuka aykırı biçimde ifşa edilmesidir.

İfşa, gizli bir şeyi ortaya dökmek, açığa vurmak ve yaymak anlamına gelir. İfşanın aleni olması gerekmez; kaydın tek bir üçüncü kişiye aktarılması dahi suçu tamamlar. Bu nedenle kaydın aile bireylerine, iş arkadaşlarına veya bir mesajlaşma grubuna gönderilmesi de bu fıkra kapsamındadır.

Suç, zararın gerçekleşmesini gerektirmez; soyut tehlike suçudur. İfşa edilen verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır. Kaydın kaç kişiye ulaştığı, TCK 61/1 uyarınca temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınır.

Haber verme hakkı sınırı

Basının, kişiler arasındaki konuşmaları dinlemesi veya kaydetmesi haber verme hakkı kapsamında değerlendirilemez. Buna karşılık kayıtların yayımlanmasında üstün bir kamusal menfaat bulunuyorsa, haber verme hakkının koşulları çerçevesinde hukuka uygunluk gündeme gelebilir. Menfaatler dengesinde konuşmanın gizliliğinin derecesi, içeriğin kamu görevine ilişkin olup olmadığı ve kamu yararının ağırlığı birlikte değerlendirilir.

Şantaj ve diğer suçlarla birleşme

Kaydın ifşa edileceği tehdidiyle menfaat elde edilmeye çalışılması hâlinde şantaj suçu (TCK 107/2) oluşur. Tehdit gerçekleştirilip kayıt da ifşa edilmişse, gerçek içtima kuralı uygulanarak fail her iki suçtan ayrı ayrı sorumlu tutulur. Çevrim içi ortamda paylaşımların hukuki sonuçlarına ilişkin genel değerlendirmeler için 15 yaş altına sosyal medya yasağı başlığındaki açıklamalar da yol gösterici olabilir.

Şikâyet, Uzlaştırma, Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

İzinsiz ses kaydı suçlarında takip usulü şikâyete bağlıdır. TCK 139 uyarınca, kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme suçları hariç olmak üzere bu bölümdeki suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Dolayısıyla TCK 133’te düzenlenen üç suç tipinin tamamı ve TCK 137’deki nitelikli hâller şikâyete tabidir.

Şikâyet süresi

Şikâyet hakkı, TCK 73/1 uyarınca fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde kullanılmalıdır. Dinleme ve kaydetme fiilleri mütemadi nitelikte olduğundan, süre eylemin sona erdiği tarihten işlemeye başlar. İfşa suçu bakımından süre, ifşanın öğrenildiği tarihten hesaplanır.

Şikâyetten vazgeçme hüküm kesinleşinceye kadar mümkündür ve TCK 73/4 uyarınca davanın düşmesi sonucunu doğurur. Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılır (CMK m. 158).

Uzlaştırma kapsamında mıdır?

CMK 253/1-a uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar uzlaştırma kapsamındadır. TCK 133’teki suçlar şikâyete bağlı olduğundan dosya, soruşturma aşamasında uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir; kovuşturma aşamasında uzlaşma sağlanırsa davanın düşmesine karar verilir.

Dava zamanaşımı

TCK 133/1 ve 133/3 bakımından üst sınır beş yıl hapis olduğundan TCK 66/1-e uyarınca dava zamanaşımı 8 yıldır. TCK 133/2 bakımından da aynı süre geçerlidir. Süre, mütemadi suçlarda temadinin sona erdiği, ifşa suçunda ise fiilin işlendiği tarihten işlemeye başlar.

Görevli ve yetkili mahkeme

Cezanın üst sınırı on yılın altında kaldığından görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yetki bakımından CMK 12/1 uyarınca suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir; mütemadi suçlarda temadinin sona erdiği yer esas alınır.

Soruşturma ve Kovuşturma Süreci: 5 Adım

İzinsiz ses kaydı dosyaları şikâyetle başlar ve dijital delillerin incelenmesi aşaması belirleyicidir. Aşağıdaki şema sürecin genel işleyişini gösterir.

1. Şikâyet ve ihbarBaşvuru, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılır (CMK m. 158). Dilekçede kaydın hangi ortamda alındığı, nasıl öğrenildiği ve kimlere aktarıldığı belirtilir.
2. Delillerin toplanması ve bilirkişi incelemesiSavcılık; kayıt cihazının, telefonun veya bilgisayarın incelenmesine, ses kaydının çözümüne ve ses karşılaştırma raporu alınmasına karar verebilir. Dijital materyaller üzerinde inceleme CMK 134 çerçevesinde yürütülür. Kayıtların hangi tarihte oluşturulduğunun tespiti dosyanın yönünü belirler.
3. İfade, koruma tedbirleri ve savunmaŞüpheli, müdafi hazır bulunabilecek şekilde ifadeye çağrılır. TCK 133/2 bakımından üst sınır iki yıl olduğundan CMK 100/4 uyarınca tutuklama kararı verilemez; TCK 133/1 ve 133/3 bakımından koşulları varsa tutuklama mümkündür. Adli kontrol her hâlde uygulanabilir.
4. Uzlaştırma ve soruşturma sonucu kararSuç şikâyete bağlı olduğundan dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaşma sağlanmazsa soruşturmaya devam edilir; yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir ve bu karara tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (CMK m. 173).
5. Kovuşturma ve kanun yoluİddianamenin kabulüyle dava açılır. TCK 133/2 bakımından basit yargılama usulü uygulanabilir (CMK m. 251). Hükme karşı 7 gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir; hükmedilen ceza beş yıl veya daha az hapis ise CMK 286/2 uyarınca temyiz yolu kapalıdır.

HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezasına Çevirme

Mahkûmiyet hâlinde cezanın infaz edilip edilmeyeceği, birbirinden bağımsız üç kurumun koşullarına bağlıdır. İzinsiz ses kaydı dosyalarında hükmedilen cezanın miktarı, bu kurumların uygulanıp uygulanamayacağını belirler.

TCK 133/1 ve 133/3 bakımından alt sınır iki yıl olduğundan, indirim nedenleri uygulanmadıkça HAGB ve erteleme sınırının aşılması söz konusu olabilir. TCK 133/2 bakımından ise bu kurumların uygulanma ihtimali daha yüksektir; her hâlde takdir mahkemeye aittir.

İzinsiz Ses Kaydı Mağdurunun Hakları ve Başvuru Yolları

İzinsiz ses kaydı mağduru, yani rızası dışında kaydedilen konuşmanın tarafı olan kişi, suçtan zarar gören sıfatıyla ceza muhakemesinde belirli haklara sahiptir. Ceza soruşturması dışında ayrıca özel hukuk yolları da açıktır.

• Şikâyet hakkı: Başvuru Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılır; şikâyet süresi 6 aydır (TCK m. 73/1).
• Vekil yardımından yararlanma: CMK m. 234 uyarınca mağdur, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında vekilin hukuki yardımından yararlanabilir; vekil görevlendirmesi barodan istenebilir.
• Davaya katılma (müdahillik): Suçtan zarar gören, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar davaya katılabilir (CMK m. 237).
• Delillerin toplanmasını isteme: Kayıt cihazının incelenmesi, dijital materyal üzerinde bilirkişi raporu alınması ve kaydın kimlere gönderildiğinin tespiti talep edilebilir.
• Erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması: Kayıt internet ortamında yayımlanmışsa, 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talep edilebilir.
• Tazminat talebi: Kişilik haklarının ihlali nedeniyle TMK m. 24-25 ve TBK m. 58 çerçevesinde manevi tazminat davası açılabilir; bu dava ceza dosyasından bağımsız yürür.
• Kişisel verilere ilişkin başvuru: Kayıt kişisel veri niteliğindeyse, 6698 sayılı Kanun kapsamında veri sorumlusuna ve ardından Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na başvurulabilir.

Mağdur hakları ve başvuru yolları hakkında ayrıntılı bilgi Adalet Bakanlığı Mağdur Hakları Daire Başkanlığı sayfasından, dosya durumu ise UYAP Vatandaş Portal üzerinden takip edilebilir.

İzinsiz Ses Kaydı Dosyasında Şüpheli ve Sanığın Hakları

İzinsiz ses kaydı iddiasıyla soruşturma başlatılan kişi de şüpheli sıfatıyla CMK’nın tanıdığı haklara sahiptir; bu haklar ifade alınmadan önce kendisine bildirilir.

• Müdafi yardımından yararlanma hakkı (CMK m. 149): Soruşturmanın her aşamasında müdafiin hukuki yardımından yararlanılabilir; müdafi seçecek durumda olunmadığı bildirildiğinde barodan görevlendirme istenir.
• Susma hakkı (CMK m. 147): Açıklamada bulunmama hakkı vardır ve susma aleyhe yorumlanamaz.
• Lehe delillerin toplanmasını isteme hakkı: Konuşmanın aleni olduğunu, rızanın bulunduğunu veya kaydın kendisine karşı işlenen bir fiile ilişkin olduğunu gösteren deliller ileri sürülebilir.
• Koruma tedbirlerine itiraz hakkı: Tutuklama, adli kontrol ve elkoyma kararlarına kanunda öngörülen sürelerde itiraz edilebilir.

Savunmanın odağı çoğunlukla üç noktadadır: konuşmanın aleni olup olmadığı, kaydı alan kişinin konuşmanın tarafı olup olmadığı ve kaydın kaybolma ihtimali bulunan bir delilin muhafazasına yönelip yönelmediği.

Yargıtay Uygulamasında İzinsiz Ses Kaydı

Aşağıdaki başlıklar, izinsiz ses kaydı dosyalarında yerleşik uygulamada benimsenen ölçütleri özetler. Kararlar dosyaların yönünü belirleyen tipik durumları göstermektedir.

Eşin aracına yerleştirilen cihazla yapılan kayıt

Eşinin başka biriyle ilişkisi olduğu düşüncesiyle aracına gizlice ses alma cihazı yerleştiren ve eşinin üçüncü kişilerle yaptığı yüz yüze konuşmaları, konuşanların bilgisi ve rızası dışında kaydeden kişi hakkında, TCK 133/1’de düzenlenen kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması suçundan mahkûmiyet kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 12. CD, 30.3.2015, E. 2014/20109, K. 2015/5314).

Ortamda açık bırakılan telefonla dinleme

Buluşma öncesinde irtibat kurduğu kişinin cep telefonundan gizlice arayıp, geçen konuşmaların dinlenebilmesi amacıyla kendi telefonunu açık hâlde bırakan kişinin eylemi, taraflar arasındaki iletişimin “haberleşme” olarak kabul edilemeyeceği gerekçesiyle TCK 133/1 kapsamında değerlendirilmiştir (Yargıtay 12. CD, 9.2.2015, E. 2014/15348, K. 2015/2140).

Kaybolma olasılığı bulunan delilin muhafazası

Yaşlı ve yardıma muhtaç durumdaki yakınının haksız bir saldırıya uğradığını düşünerek, kötü muamele teşkil edebilecek nitelikteki olaylara ilişkin ve kaybolma olasılığı bulunan konuşmaları kaydeden; elde ettiği kayıtların çözümünü yalnızca taraf olduğu dava dosyasına sunan kişinin hukuka aykırı hareket ettiği bilinciyle davranmadığı kabul edilerek, CMK 223/2-a uyarınca beraat kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 12. CD, 12.1.2015, E. 2014/10107, K. 2015/45).

İki kişi arasındaki konuşma söyleşi sayılmaz

Kaydedilen konuşmaların bir kısmına kaydı alan kişinin de katıldığı, ancak taraflar arasında gerçekleşen iletişimin “söyleşi” niteliği kazanmadığı olayda, eylemin TCK 133/1 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 12. CD, 7.10.2013, E. 2012/21438, K. 2013/22722). Karar, söyleşi için en az üç kişinin aranmasının sonucunu göstermektedir.

Aleniyet ölçütü

Kamuya açık alanda, diyalog hâlinde olduğu kişilerin dışında, diğer tarafların da rahatlıkla duyabileceği tonda gerçekleşen konuşmanın kayda alınmış olması nedeniyle suçun yasal unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır (Yargıtay 12. CD, 22.9.2014, E. 2014/700, K. 2014/18384). Karar, aleniyetin objektif biçimde tespit edildiğini ortaya koyar.

Kayıtların basında yayımlanması

Hukuka aykırı olarak elde edilen konuşma içeriklerinin basında yayımlanması hâlinde, haberin güncel olması, kamu yararı bulunması, özle biçim arasında denge kurulması ve haber verme sınırları içinde kalınması ölçütleri birlikte değerlendirilmiştir (Yargıtay 12. CD, 24.2.2014, E. 2013/12380, K. 2014/4502). Bu ölçütlerin sağlanmaması hâlinde ifşa suçu gündeme gelir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ceza Yargılamasında Müdafi ile Temsil

İzinsiz ses kaydı dosyaları, aynı anda birden fazla hukuki başlığı ilgilendirir: suçun hangi fıkra kapsamında kaldığı, kaydın delil değeri, kişisel verilere ilişkin sorumluluk ve kişilik haklarına dayalı tazminat talepleri. Bu nedenle dosyanın ceza ve özel hukuk boyutları birlikte değerlendirilir.

Ceza yargılamasında avukatla temsil kural olarak zorunlu değildir; kişi savunmasını kendisi de yapabilir. CMK’nın zorunlu müdafilik öngördüğü hâllerde ve şüphelinin müdafi seçebilecek durumda olmadığını bildirdiği hâllerde barodan görevlendirme yapılır. Mağdur bakımından da CMK m. 234 uyarınca vekil istenebilir. Avukatlık ücreti, Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde belirlenir.

Diğer suç tipleri için kasten yaralama suçu ve cezası ile müstehcenlik suçu ve cezası, genel işleyiş için ceza hukuku alanındaki içerikler incelenebilir.

Şişli-Nişantaşı Konumu ve İletişim

Büro, İstanbul’un Şişli ilçesinde, Nişantaşı bölgesinde yer almaktadır. İstanbul Adalet Sarayı (Çağlayan) ve Şişli Adliyesi’ne yakındır.

Av. Malik Enes Kaplan — Hukuk Bürosu
Halaskargazi Mahallesi, Halaskargazi Caddesi No:38-66 E/215, Lotus Nişantaşı, Şişli/İstanbul
Telefon: 0212 401 58 63 — 0553 774 3080
E-posta: bilgi@eneskaplan.av.tr

İletişim Bilgileri