Ceza Hukuku

Kısaca: soruşturmanın başından kararın kesinleşmesine kadar her aşamada. İstanbul ceza avukatı emniyet ve savcılıktaki ifadede, sulh ceza hâkimliğindeki sorguda, asliye ceza ve ağır ceza mahkemelerindeki duruşmalarda ve istinaf, temyiz ile Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru aşamalarında şüpheli, sanık veya mağdur adına görev yapar.

Kısaca: ağır ceza mahkemesinin görevine giren davalara. Ağır ceza mahkemesi, kanunda ayrıca sayılan suçlar ile on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara bakar (5235 s.K. m. 12). Kasten öldürme, uyuşturucu imal ve ticareti, nitelikli cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı ve nitelikli yağma bu davalara örnektir.

Kısaca: hukuken ayrı bir unvan yoktur. Her avukat ceza davalarında görev alabilir; "ağır ceza avukatı" ifadesi, ağır ceza mahkemesinde görülen ve tutuklama ihtimali yüksek dosyalarda savunma yapan ceza avukatını anlatmak için kullanılır.

Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda müdafi bulunması zorunludur (CMK m. 150/3); sanık avukat seçmezse baro tarafından müdafi atanır. Diğer hâllerde zorunlu değildir, ancak ağır ceza dosyalarında yaptırımların ağırlığı nedeniyle savunmanın bir avukatla yürütülmesi önemlidir.

İstanbul'da ağır ceza mahkemeleri; İstanbul Adliyesi (Çağlayan), İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal), Bakırköy, Küçükçekmece, Büyükçekmece, Gaziosmanpaşa ve Silivri adliyelerinde bulunur. Çok sanıklı bazı davalar Silivri'deki duruşma salonlarında görülür. İstinaf incelemesi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde yapılır.

Kısaca: mümkünse ifadeden önce. Soruşturma; ifade, gözaltı, arama ve el koyma gibi hak kaybı riski taşıyan işlemler içerir. İfadede verilen beyanlar sonraki aşamalarda delil olarak değerlendirildiğinden, ifade öncesinde hukuki bilgi alınması savunma hakkının etkin kullanımı bakımından önemlidir.

Kısaca: çağrıya uyun, ancak ifadeye hazırlıklı ve tercihen avukatla gidin. İfadeye çağrılan kişiye çağrının nedeni bildirilir; gelmezse zorla getirilebilir (CMK m. 145). İfadede susma hakkı ve müdafi talep etme hakkı vardır (CMK m. 147). Çağrı kâğıdı ve varsa tebligat evrakı ifade öncesinde bir avukata gösterilmelidir.

Şüphelinin susma hakkı, müdafi talep etme ve müdafiyle görüşme hakkı, yakınlarına haber verilmesini isteme hakkı ve lehine delil toplanmasını isteme hakkı vardır (CMK m. 147, 154). Gözaltı işlemine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (CMK m. 91).

Kısaca: kural olarak 24 saat. Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için gerekli süre hariç yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatma kararı verebilir (CMK m. 91).

CMK m. 150 uyarınca şüpheli veya sanığın çocuk olması, kendisini savunamayacak derecede malul, sağır veya dilsiz olması ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda müdafi görevlendirilmesi zorunludur. Bu hâllerde talep olmasa dahi baro tarafından müdafi atanır.

Tutuklama veya adli kontrol kararına karşı, kararı veren merciye verilecek dilekçeyle itiraz edilir (CMK m. 101, 267 vd.). İtirazda somut delil yokluğu, tutuklama nedenlerinin bulunmadığı ve adli kontrolün yeterli olacağı gerekçelendirilir. Ayrıca her aşamada tahliye talebinde bulunulabilir (CMK m. 104).

Kısaca: suçun türüne göre değişir. Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıldır ve zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde ise en çok iki yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçe gösterilerek uzatılabilir (CMK m. 102). Tutukluluk en geç otuz günde bir yeniden incelenir (CMK m. 108).

Adli kontrol; yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme gibi tutuklamaya alternatif koruma tedbirleridir (CMK m. 109). Karara itiraz edilebilir; koşulların değişmesi hâlinde tedbirin kaldırılması veya hafifletilmesi talep edilebilir.

Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar ile CMK m. 253'te sayılan suçlarda uzlaştırma yoluna gidilir. Uzlaşma sağlanıp edim yerine getirildiğinde soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesine karar verilir.

Kısaca: bazı suçlarda belirli bir tutar ödenerek soruşturmanın sona erdirilmesidir. Uzlaşma kapsamı dışındaki, yalnızca adli para cezası veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası öngörülen suçlarda Cumhuriyet savcısının bildirdiği miktar süresinde ödenirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (TCK m. 75).

Takibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme, kural olarak soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararına, kovuşturmada davanın düşmesine yol açar. Re'sen soruşturulan suçlarda ise vazgeçme tek başına süreci sona erdirmez. Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır (TCK m. 73).

Kısaca: sanık hakkında kurulan hükmün, belirli bir denetim süresi boyunca hukuki sonuç doğurmamasıdır (CMK m. 231). İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında, sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmaması, zararın giderilmesi ve sanığın kabulü gibi koşullarla uygulanır. Denetim süresi yükümlülüklere uyularak geçirilirse hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.

Kısaca: failin suçtan sonra zararı gidermesi veya yetkililere yardımcı olması hâlinde cezasında indirim ya da cezasızlık sağlayan kurumdur. Her suç için ayrıca düzenlenir; örneğin hırsızlık ve dolandırıcılık gibi malvarlığına karşı suçlarda zararın giderilmesi aşamasına göre indirim uygulanır (TCK m. 168).

Yargılama süresi; suç türü, delil durumu, tanık ve bilirkişi incelemesi ile mahkemenin iş yüküne göre değişir. Baştan kesin bir süre vermek mümkün değildir; dosya incelendikten sonra yaklaşık bir öngörü paylaşılabilir. Tutuklu dosyalar genellikle öncelikli olarak ele alınır.

İlk derece mahkemesi kararlarına karşı bölge adliye mahkemesinde istinaf (CMK m. 272 vd.), istinaf kararlarına karşı koşulları varsa Yargıtay'da temyiz (CMK m. 286 vd.) yoluna başvurulur. Başvurular kısa ve kesin sürelere tabidir; sürenin kaçırılması hak kaybına yol açar.

Varsa ifade tutanağı, gözaltı veya tutuklama kararı, tebligatlar, iddianame, duruşma zaptı ve verilmiş kararlar ile olaya ilişkin mesaj, fotoğraf ve kayıtlar getirilmelidir. Belgeler eksik olsa da ilk görüşme yapılabilir; dosya vekaletname sonrasında UYAP üzerinden incelenir.

Evet. Ön değerlendirme, tarayıcıdan katılınan 60 dakikalık görüntülü görüşmeyle yapılabilir; randevu online.eneskaplan.av.tr üzerinden alınır. Duruşma ve ifade gibi işlemlerde ise dosyanın bulunduğu yer ve takip biçimi ayrıca değerlendirilir.

Ücret, Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında olmamak üzere; dosyanın aşaması, mahkemenin türü ve işin kapsamına göre yazılı avukatlık ücret sözleşmesiyle belirlenir. Ağır ceza dosyalarında tarife tutarı asliye ceza dosyalarına göre daha yüksektir.