Hırsızlık Suçu ve Cezası (TCK 141-142)

Hırsızlık Suçu Cezası (TCK 141-142): Basit ve Nitelikli Hırsızlık

Hazırlayan: Av. Malik Enes Kaplan — İstanbul Barosu · Güncelleme: Eylül 2026 · Dayanak: 5237 sayılı TCK m. 141-147, 167-168; 5271 sayılı CMK

İçindekiler

1. Hırsızlık suçu nedir? (TCK 141)
2. Hırsızlık suçunun unsurları
3. Basit hırsızlık suçu ve cezası (TCK 141)
4. Nitelikli hırsızlık suçu (TCK 142) — kanun metni
5. TCK 142/1: yer ve konu bakımından nitelikli hâller
6. TCK 142/2: yöntem bakımından nitelikli hâller
7. TCK 142/3, 142/4 ve 142/5
8. Hırsızlık suçu cezası: toplu ceza tablosu
9. Gece vakti hırsızlık (TCK 143)
10. Cezayı azaltan ve kaldıran hâller (TCK 144-147)
11. Hırsızlıkta etkin pişmanlık (TCK 168)
12. Akrabalar arasında hırsızlık ve şahsi cezasızlık (TCK 167)
13. Şikâyet, uzlaştırma, zamanaşımı ve görevli mahkeme
14. Soruşturma ve kovuşturma süreci: 5 adım
15. Gözaltı, tutuklama ve adli kontrol
16. Teşebbüs, iştirak ve içtima
17. Hırsızlıkla karıştırılan suçlar
18. Uygulamada sık karşılaşılan hırsızlık türleri
19. HAGB, erteleme, adli para cezası ve infaz
20. Adli sicil kaydı ve silinmesi
21. Şüphelinin, sanığın ve mağdurun hakları
22. Sıkça sorulan sorular
23. Şişli-Nişantaşı konumu ve iletişim

Hırsızlık Suçu Nedir? (TCK 141)

Hırsızlık suçu, zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malın, kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alınmasıdır. Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Malvarlığına Karşı Suçlar” bölümünde TCK madde 141 altında düzenlenmiştir; nitelikli hâlleri ise TCK madde 142‘de sayılmıştır.

Hırsızlık suçunda korunan hukuki değer öncelikle zilyetliktir. Kanun, malın mülkiyetinin kimde olduğunu değil, malın fiilen kimin hâkimiyet alanında bulunduğunu esas alır. Bu nedenle kendi malını, o mal üzerinde meşru zilyetliği bulunan bir başkasının elinden rızası dışında alan kişi de duruma göre bu hükümlerin kapsamına girebilir. İkincil olarak mülkiyet hakkı da korunur.

Günlük dilde “çalmak” denilen her davranış aynı maddeye girmez. Cebir veya tehdit kullanılarak alınan malda yağma (TCK 148), kendisine güvenle teslim edilen malın mal edinilmesinde güveni kötüye kullanma (TCK 155), hile ile kandırarak menfaat sağlanmasında dolandırıcılık (TCK 157) söz konusu olur. Doğru nitelendirme; ceza aralığını, görevli mahkemeyi ve uzlaştırma imkânını doğrudan değiştirir.

Taşınır mal kavramı ve ekonomik değer

Suçun konusu yalnızca taşınır maldır. Taşınmazlar bu madde kapsamında değildir; bir taşınmazın sınırının kaydırılması hâlinde “hakkı olmayan yere tecavüz” gibi ayrı hükümler gündeme gelir. Buna karşılık taşınmazdan sökülen kapı, radyatör, kablo veya inşaat malzemesi, söküldüğü andan itibaren taşınır hâle geldiğinden suçun konusunu oluşturabilir.

TCK m. 141’in ikinci fıkrasının yürürlükten kaldırılmasından sonra, ekonomik değeri bulunmayan şeyler bakımından değerlendirme genel hükümlere göre yapılır. Malın ekonomik değerinin çok düşük olması suçu ortadan kaldırmaz; ancak TCK m. 145 uyarınca cezada indirim yapılmasına ya da ceza verilmesinden vazgeçilmesine yol açabilir. Elektrik, su ve doğal gaz gibi enerji de kanunda açıkça düzenlendiğinden suçun konusu olabilir.

Hırsızlık Suçunun Unsurları

Bir olayın bu suça vücut verebilmesi için dört unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Unsurlardan birinin eksikliği, fiilin başka bir suça dönüşmesine veya hiç suç oluşmamasına yol açar.

1. Başkasına ait taşınır bir mal bulunmalıdır

Mal, failden başkasına ait olmalıdır. Sahipsiz (terk edilmiş) eşyanın alınması bu suçu oluşturmaz. Buna karşılık kaybedilmiş eşyanın bulan tarafından mal edinilmesi, koşulları varsa “kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf” (TCK 160) kapsamında değerlendirilir. Paydaş veya elbirliğiyle malik olunan mal üzerinde işlenen fiil ise TCK 144 kapsamındadır.

2. Zilyedin rızası bulunmamalıdır

Zilyedin rızası varsa suç oluşmaz. Rızanın fiil anında ve gerçek iradeye dayanması gerekir. Rıza hileyle elde edilmişse, yani mal sahibi aldatılarak malını kendi eliyle teslim etmişse, kural olarak dolandırıcılık hükümleri gündeme gelir. Rıza cebir veya tehditle sakatlanmışsa fiil yağmaya dönüşür.

3. Mal bulunduğu yerden alınmalıdır

Kanun, “bulunduğu yerden alma” ifadesiyle zilyetliğin fiilen kırılmasını arar. Yerleşik yargısal uygulamada suç, failin mal üzerinde egemenlik kurduğu, yani malı zilyedin hâkimiyet alanından çıkararak kendi hâkimiyetine geçirdiği anda tamamlanmış sayılır. Failin malı uzun süre elinde tutması veya satması aranmaz.

4. Yarar sağlama kastı bulunmalıdır

Hırsızlık suçu ancak kastla işlenir; taksirle işlenmesi mümkün değildir. Ayrıca failin kendisine veya bir başkasına yarar sağlama amacı aranır. Yalnızca zarar verme amacıyla alınıp atılan ya da tahrip edilen eşyada mala zarar verme (TCK 151) gündeme gelebilir. Malı geçici olarak kullanıp iade etme amacı varsa TCK 146’daki kullanma hırsızlığı uygulanır.

Basit Hırsızlık Suçu ve Cezası (TCK 141)

Basit hırsızlık, TCK 142’de sayılan nitelikli hâllerden hiçbirinin gerçekleşmediği hırsızlık biçimidir. Basit hırsızlık cezası, TCK 141/1 uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır. Kanunda seçimlik adli para cezası öngörülmemiştir; ancak hükmolunan hapis cezası kısa süreliyse TCK 50 uyarınca adli para cezasına veya seçenek yaptırımlara çevrilebilir.

Uygulamada basit hırsızlık, açıkta duran ve korunma altına alınmamış eşyaya yönelen fiillerde gündeme gelir: pazar tezgâhından ürün alınması, açık bir bahçeden meyve toplanması ya da park hâlindeki kilitsiz bir bisikletin alınması gibi. Buna karşılık kilitli bir alandan, bina eklentisinden veya kamu kurumundan yapılan alım nitelikli hâle girer ve ceza belirgin biçimde yükselir.

Nitelikli Hırsızlık Suçu (TCK 142) — Kanun Metni

Nitelikli hırsızlık, fiilin işlendiği yer, suçun konusunu oluşturan eşyanın türü ya da kullanılan yöntem nedeniyle cezanın artırıldığı hâlleri anlatır. TCK 142, bu hâlleri üç ayrı ceza grubunda toplar; ayrıca dördüncü ve beşinci fıkralarda usule ve artırıma ilişkin iki özel kural getirir.

TCK 142/1: Yer ve Konu Bakımından Nitelikli Hâller

TCK 142/1, suçun nerede ve hangi tür eşya hakkında işlendiğine bakar. Bu fıkradaki hâllerde ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir.

TCK 142/1-a, kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşyayı korur. Burada malın mülkiyetinin kamuya ait olması şart değildir; belirleyici olan eşyanın bulunduğu yer ya da tahsis amacıdır. Okul, hastane, adliye, cami veya belediye binasındaki eşya bu kapsamdadır. Buna karşılık kamu hizmetine fiilen tahsis edilmemiş, yalnızca depoda bekleyen malzemeler bakımından yerleşik uygulamada bu bendin uygulanmayabileceği kabul edilmektedir.

TCK 142/1-c, halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım araçlarının içini ve bunların duraklarını, gar ve terminallerini kapsar. Otobüs, metro, vapur veya tren içinde yapılan alım bu bende girer.

TCK 142/1-d, afet hazırlığı için ayrılmış eşyayı korur; deprem konteyneri, yardım kolisi veya afet deposundaki malzeme örnek verilebilir.

TCK 142/1-e ise âdet, tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşyayı kapsar. Halk arasında “açıktan hırsızlık” denilen durum çoğunlukla bu bende ilişkindir. Burada kilit ya da muhafaza yoktur; ancak eşyanın açıkta bırakılması bir zorunluluktan veya yerleşik kullanımdan kaynaklanır: sokakta park edilmiş aracın aynası, apartman girişindeki paspas, bahçedeki tarım aleti, inşaat alanındaki demir gibi. Sahibinin dikkatsizliği sonucu unutulan eşya ise bu bende değil, koşullarına göre basit hırsızlığa girebilir.

TCK 142/2: Yöntem Bakımından Nitelikli Hâller

TCK 142/2, failin başvurduğu yönteme ve mağdurun durumuna bakar; bu fıkradaki hâllerde ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir. Uygulamada en sık karşılaşılan nitelikli hâller bu fıkrada toplanmıştır.

TCK 142/2-b: Elde veya üstte taşınan eşyanın çekip alınması ve özel beceri

Kapkaç olarak bilinen fiiller ile yankesicilik bu bende girer. “Çekip alma”, ani bir hareketle zilyetliğin kırılmasıdır; eğer mağdura karşı cebir uygulanır ya da direnci kırılırsa fiil yağmaya dönüşür. “Özel beceri”, el çabukluğu gibi olağan dışı bir ustalığın kullanılmasıdır. Fıkranın son cümlesi uyarınca, fiil beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki bir kişiye karşı bu yöntemle işlenirse ceza ayrıca üçte biri oranına kadar artırılır.

TCK 142/2-d: Kilit açmak veya kilitlenmesini engellemek

Taklit anahtar, maymuncuk, kopyalanmış kart veya herhangi bir aletle kilidin açılması ya da kilidin kapanmasının engellenmesi bu bende girer. Kilidin kırılması hâlinde ayrıca mala zarar verme suçu gündeme gelir; TCK 142/4 gereği bu suç için şikâyet aranmaz.

TCK 142/2-e: Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle hırsızlık

Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle hırsızlık, malın alınmasında bilişim sisteminin araç olarak kullanıldığı hâlleri anlatır. Yerleşik uygulamada ayrım şöyle kurulur: bir kişinin banka hesabındaki paranın, sistem üzerinden yetkisiz erişimle başka hesaba aktarılması bu bende girerken, kişinin aldatılarak parayı kendi eliyle göndermesi nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir. Kart bilgilerinin ele geçirilerek kullanılması hâlinde ise 5464 sayılı Kanun ve TCK 245’teki banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması hükümleri ayrıca değerlendirilir. Bu alandaki hesap ve kart kullandırma pratiklerinin cezai sonuçları için IBAN kiralama suçu ve cezası başlığı ayrıntılı bilgi verir.

TCK 142/2-h: Kilitli ya da bina içinde muhafaza altına alınmış eşya

TCK 142/2-h, 2014 yılında eklenen ve uygulamada en geniş yer tutan bentlerden biridir. İki ayrı durumu kapsar: herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmiş eşya ile bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya. Sokakta kilitli duran bisiklet, apartman otoparkındaki kilitli araç, iş yeri içindeki ürün ya da konut içindeki eşya bu bende girer.

Bu bent nedeniyle, konut veya iş yerinden yapılan alımlarda ceza 5 yıldan başlar. Fiil konuta girilerek işlenmişse ayrıca konut dokunulmazlığının ihlali suçu oluşur ve TCK 142/4 uyarınca bu suç şikâyete bağlı olmaktan çıkar; ayrıntılar için konut dokunulmazlığını ihlal suçu başlığına bakılabilir.

TCK 142/3, 142/4 ve 142/5

Enerji hırsızlığı (TCK 142/3)

Üçüncü fıkra, sıvı veya gaz hâlindeki enerji ile bunların nakil, işleme ve depolama tesislerini korur. Doğal gaz ve akaryakıt hatlarına müdahale, boru hattından yakıt alınması gibi fiiller bu kapsamdadır; ceza 5 yıldan 12 yıla kadar hapistir. Fiilin örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır ve ayrıca on bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.

Elektrik gibi katı, sıvı veya gaz hâlinde olmayan enerjinin hukuka aykırı tüketimi bakımından ise ayrı bir değerlendirme yapılır; abonelik ilişkisine ve sayaç müdahalesinin niteliğine göre karşılıksız yararlanma (TCK 163) hükümleri gündeme gelebilir. Bu ayrım, hangi maddeden soruşturma yürütüleceğini belirlediğinden dosyanın başında netleştirilmelidir.

Bağlantılı suçlarda şikâyet aranmaması (TCK 142/4)

Hırsızlık amacıyla konut dokunulmazlığı ihlal edilmiş ya da mala zarar verme suçu işlenmişse, bu suçlar normalde şikâyete bağlı olmasına rağmen re’sen soruşturulur. Kilidin kırılması, kapının zorlanması, camın kırılması veya konuta girilmesi hâllerinde mağdurun ayrıca şikâyette bulunması gerekmez; bu fiiller ayrı suçlar olarak iddianameye konu edilir.

Kamu hizmetinin aksamasi (TCK 142/5)

Beşinci fıkra, sonuç odaklı bir artırım getirir. Fiil nedeniyle haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmeti geçici olarak dahi aksamışsa, ilgili fıkraya göre belirlenen ceza yarısından iki katına kadar artırılır. Uygulamada telefon ve elektrik kablosu ile trafo ve sinyalizasyon ekipmanına yönelen fiillerde bu fıkra sıkça gündeme gelir. Artırımın oranını, aksamanın süresi ve etkisi gözetilerek mahkeme takdir eder.

Hırsızlık Suçu Cezası: Toplu Ceza Tablosu

Aşağıdaki tablo, hırsızlık suçu cezası bakımından kanundaki alt ve üst sınırları tek bakışta gösterir. Basit ve nitelikli hırsızlık ayrımı, hırsızlık suçu cezasının hangi bantta belirleneceğini doğrudan tayin eder. Tablodaki miktarlar kanuni sınırlardır; somut olayda hükmedilecek ceza, TCK 61’deki ölçütler, teşebbüs, iştirak, TCK 145 ve 168 indirimleri ile TCK 62 kapsamındaki takdiri indirim sonucunda belirlenir ve takdir mahkemeye aittir.

Gece Vakti Hırsızlık (TCK 143)

TCK 143 uyarınca hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu artırım hem basit hem nitelikli hâllerde uygulanabilir; bağımsız bir suç değil, cezayı ağırlaştıran bir nedendir.

“Gece vakti” kavramı keyfî değildir. TCK m. 6/1-e, gece vaktini güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvel sona eren zaman süresi olarak tanımlar. Bu nedenle dosyalarda, olay tarihindeki güneşin doğuş ve batış saatlerinin resmî verilerle tespit edilmesi önem taşır; birkaç dakikalık fark, cezanın yarı oranında artırılıp artırılmamasını belirleyebilir.

Tablodaki değerler, artırımın kanuni alt ve üst sınırlara matematiksel yansımasını gösterir. Uygulamada mahkeme önce TCK 61’e göre temel cezayı belirler, sonra artırım ve indirimleri sırasıyla uygular; bu nedenle sonuç ceza tablodaki üst değerlerden çok daha düşük olabilir.

Cezayı Azaltan ve Kaldıran Hâller (TCK 144-147)

Kanun, hırsızlık suçunda dört ayrı hafifletici kurum öngörür. Bunlar birbirinden bağımsızdır ve koşulları farklıdır.

TCK 144: Daha az cezayı gerektiren hâller

Hırsızlık suçu, paydaş veya elbirliğiyle malik olunan mal üzerinde ya da bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmişse, şikâyet üzerine 2 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Miras ortaklığındaki eşyanın mirasçılardan biri tarafından alınması ya da alacaklının borçlusunun eşyasını alması tipik örneklerdir. Burada alacağın gerçekten var olması ve failin bu amaçla hareket etmesi aranır.

TCK 145: Malın değerinin az olması

TCK 145’e göre suçun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle cezada indirim yapılabileceği gibi, suçun işleniş şekli ve özellikleri de gözetilerek ceza vermekten vazgeçilebilir. Bu hüküm hem basit hem nitelikli hırsızlıkta uygulanabilir. Kanun bir tutar sınırı belirlemez; “azlık”, olayın koşulları içinde hâkim tarafından değerlendirilir. Dosyada malın değerinin tespit ettirilmesi bu nedenle önem taşır.

TCK 146: Kullanma hırsızlığı

Mal, geçici bir süre kullanılıp zilyedine iade edilmek üzere alınmışsa, şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir. Ancak malın suç işlemek için kullanılmış olması hâlinde bu hüküm uygulanmaz. Aracın kısa süre kullanılıp alındığı yere bırakılması tipik örnektir; iade iradesinin baştan var olduğunun somut verilerle ortaya konulması gerekir.

TCK 147: Zorunluluk hâli

Fiil ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenmişse, olayın özelliğine göre cezada indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir. İhtiyacın hem ağır hem acil olması ve başka şekilde karşılanamaz nitelikte bulunması aranır; genel yoksulluk hâli tek başına yeterli görülmemektedir.

Hırsızlıkta Etkin Pişmanlık (TCK 168)

Etkin pişmanlık, failin pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen gidermesi hâlinde cezada indirim yapılmasını sağlayan kurumdur. Hırsızlık, TCK 168’in kapsadığı suçlar arasında açıkça sayılmıştır. İndirim oranı, pişmanlığın hangi aşamada gösterildiğine bağlıdır.

İndirimden yararlanabilmek için iadenin failin iradesiyle gerçekleşmesi gerekir. Yerleşik uygulamada, malın kolluk tarafından ele geçirilmesi ya da yakalanma üzerine zorunlu olarak teslim edilmesi hâlinde etkin pişmanlık kabul edilmemektedir. Buna karşılık arama işlemi başlamadan önce yerini gösterip rızasıyla teslim eden failin bu hükümden yararlanabileceği kabul edilir.

Zararın giderilmesi malın aynen iadesiyle olabileceği gibi, mal satılmış veya tüketilmişse değerinin ödenmesiyle de olabilir. Ödenecek tutar, olay tarihindeki değere göre belirlenir. Tazminin tamamen yapılmaması hâlinde indirim ancak mağdurun rızasıyla uygulanabilir.

Akrabalar Arasında Hırsızlık ve Şahsi Cezasızlık (TCK 167)

“Aynı evde yaşayanlar arasında hırsızlık” sorusunun yanıtı TCK 167’dedir. Madde, belirli yakınlık dereceleri bakımından şahsi cezasızlık sebebi ya da cezada indirim sebebi öngörür. Fiil suç olmaya devam eder; yalnızca ilgili akraba bakımından cezaya hükmedilmez veya ceza indirilir.

Bu hüküm yağma ve nitelikli yağma bakımından uygulanmaz. Ayrıca cezasızlık şahsidir: fiile katılan ve bu yakınlık ilişkisi içinde bulunmayan üçüncü kişiler hakkında genel hükümlere göre ceza verilir. Evde çalışan bir kişinin ev sahibinin eşyasını alması da bu madde kapsamına girmez; söz konusu fiil, muhafaza altına alınmış eşya bakımından TCK 142/2-h çerçevesinde değerlendirilebilir.

Şikâyet, Uzlaştırma, Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

Hırsızlık suçu kural olarak şikâyete bağlı değildir. Cumhuriyet başsavcılığı, suçu öğrendiğinde re’sen soruşturma başlatır ve mağdurun şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı düşürmez. Şikâyete bağlı olan hâller sınırlıdır: TCK 144’teki daha az cezayı gerektiren hâller, TCK 146’daki kullanma hırsızlığı ve TCK 167/2 kapsamındaki akrabalık hâlleri. Bu hâllerde şikâyet süresi, TCK 73 uyarınca fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır.

Hırsızlıkta uzlaştırma

Basit hırsızlık uzlaştırmaya tabidir. CMK m. 253/1-b’de yer alan katalogda “hırsızlık (madde 141)” açıkça sayıldığından, suç şikâyete bağlı olmasa dahi uzlaştırma girişiminde bulunulur. Buna karşılık nitelikli hırsızlık (TCK 142) uzlaştırma kapsamında değildir; katalogda yalnızca 141. madde anılmıştır. TCK 144 ve 146 hâlleri ise şikâyete bağlı olmaları nedeniyle uzlaştırmaya tabidir.

Uzlaştırma teklifi kabul edilir ve taraflar anlaşırsa, soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesine karar verilir. Edimin yerine getirilmemesi hâlinde dosya kaldığı yerden devam eder.

Görevli ve yetkili mahkeme

Görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir. TCK 142/3 kapsamındaki enerji hırsızlığında ise kanuni üst sınır 12 yıl olduğundan görev ağır ceza mahkemesine aittir. 5235 sayılı Kanun uyarınca görev belirlenirken cezayı ağırlaştıran veya hafifleten nedenler gözetilmez; bu nedenle gece vakti artırımı ya da TCK 142/5 artırımı tek başına görevi değiştirmez. Fail suç tarihinde 18 yaşından küçükse yargılama çocuk mahkemesinde yürütülür. Yetkili mahkeme, suçun işlendiği yer mahkemesidir.

Soruşturma ve Kovuşturma Süreci: 5 Adım

Hırsızlık suçu dosyalarında süreç çoğunlukla aynı sırayı izler. Aşağıdaki adımlar, hem şikâyetçi hem şüpheli bakımından sürecin nasıl ilerlediğini gösterir.

1. İhbar, şikâyet ve olay yeri incelemesiBaşvuru kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Kayıp eşyanın listesi, seri numarası, IMEI bilgisi ve fatura gibi belgeler baştan sunulduğunda tespit süreci hızlanır. Kamera görüntülerinin kayıt süresi dolmadan talep edilmesi önem taşır.
2. Delillerin toplanmasıGüvenlik kamerası kayıtları, parmak izi ve biyolojik örnek incelemesi, HTS ve baz istasyonu verileri, banka hareketleri, ikinci el satış platformu kayıtları ve tanık beyanları toplanır. Arama ve el koyma işlemleri CMK 116 vd. hükümlerine göre yürütülür.
3. Şüphelinin ifadesi ve koruma tedbirleriŞüpheli ifadesi müdafi huzurunda alınabilir. Gerekirse gözaltı, adli kontrol veya tutuklama gündeme gelir. Bu aşamada suçun basit mi nitelikli mi olduğu, tedbirlerin kapsamını doğrudan etkiler.
4. İddianame ve uzlaştırma değerlendirmesiYeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir. Basit hırsızlıkta dosya, iddianame öncesinde uzlaştırma bürosuna gönderilir. Nitelikli hırsızlıkta bu yol kapalıdır; dosya doğrudan mahkemeye gider.
5. Kovuşturma, hüküm ve kanun yollarıMahkeme delilleri tartışır, malın değerini ve nitelikli hâlleri belirler, TCK 145 ve 168 indirimlerini değerlendirir. Hükme karşı 7 gün içinde istinaf, koşulları varsa ardından temyiz yoluna başvurulabilir.

Hırsızlık suçu nasıl ispatlanır?

Ceza yargılamasında delil serbestisi geçerlidir; ancak hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz. Uygulamada belirleyici olan deliller kamera görüntüleri, olay yerinde bulunan izler, çalınan eşyanın şüphelinin zilyetliğinde ele geçirilmesi, iletişim ve konum verileri ile tanık anlatımlarıdır. Malın failde bulunması tek başına yeterli görülmeyebilir; eşyanın nasıl ele geçirildiğine ilişkin savunmanın araştırılması gerekir. Bu noktada suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (TCK 165) suçu da ayrıca değerlendirilir.

Gözaltı, Tutuklama ve Adli Kontrol

Hırsızlık suçu, CMK m. 100/3’te sayılan katalog suçlar arasındadır. Bu, tutuklama kararının kendiliğinden verileceği anlamına gelmez; katalogda yer alma yalnızca tutuklama nedeninin varlığının karine olarak kabul edilebileceğini gösterir. Hâkim yine de kuvvetli suç şüphesini, kaçma ya da delilleri karartma şüphesini ve tedbirin ölçülülüğünü ayrıca değerlendirir.

Uygulamada tutuklama kararı çoğunlukla nitelikli hâllerde, birden fazla eylem bulunduğunda veya şüphelinin adresinin belirsiz olduğu durumlarda gündeme gelir. Bunun yerine adli kontrol tedbirleri (imza yükümlülüğü, yurt dışına çıkış yasağı, konutu terk etmeme, elektronik izleme) uygulanabilir. Tutuklama kararına karşı 7 gün içinde itiraz edilebilir; ayrıca tutukluluğun devamına ilişkin kararlar düzenli aralıklarla incelenir.

Teşebbüs, İştirak ve İçtima

Teşebbüs

Fail, elverişli hareketlerle icraya başlamış fakat elinde olmayan nedenlerle malı zilyedin hâkimiyet alanından çıkaramamışsa teşebbüs söz konusu olur ve TCK 35 uyarınca ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir. Mağazada ürünü cebine koyup kasadan geçmeden yakalanan kişi ile eve girip eşyayı çıkarmadan yakalanan kişi tipik örneklerdir. Buna karşılık kesintisiz takip sonucu az sonra yakalanan failde suçun tamamlandığı kabul edilebilir; belirleyici olan egemenliğin kurulup kurulmadığıdır.

Fail icra hareketlerini kendi iradesiyle yarıda bırakmışsa gönüllü vazgeçme (TCK 36) gündeme gelir ve yalnızca o ana kadarki hareketleri suç oluşturuyorsa ondan sorumlu tutulur.

İştirak

Fiil birden fazla kişi tarafından işlenmişse iştirak hükümleri uygulanır. Gözcülük yapan, aracı kullanan veya kilidi açan kişi somut katkısına göre müşterek fail ya da yardım eden sayılabilir. Suçun iki veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi TCK 142’de ayrı bir nitelikli hâl olarak düzenlenmemiştir; bu durum TCK 61 kapsamında temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir.

İçtima ve zincirleme suç

Aynı mağdura karşı, aynı suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda birden fazla fiil işlenmişse zincirleme suç (TCK 43) hükümleri uygulanır ve tek ceza verilerek dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Aynı anda birden fazla kişinin malının alınması hâlinde ise, malların tek bir zilyetlik alanında bulunup bulunmadığına göre değerlendirme yapılır. Hırsızlık sırasında kilit kırılması gibi durumlarda mala zarar verme ayrı suç olarak gündeme gelir; bileşik suç yapısının genel çerçevesi için TCK 42 bileşik suç başlığı incelenebilir.

Hırsızlıkla Karıştırılan Suçlar

Hırsızlık suçu ile benzer suçlar arasındaki nitelendirme hatası, dosyanın en kritik noktasıdır. Aşağıdaki tablo ayrım ölçütlerini toplu olarak gösterir.

Hırsızlık ile yağma arasındaki temel fark cebir ve tehdittir. Mala yönelen ve kişiye ulaşmayan güç kullanımı (örneğin çantanın kayışının kopması) yağma sayılmazken, mağdurun direncinin kırılması hâlinde fiil yağmaya dönüşür. Kişiye yönelen cebir sonucu yaralanma meydana gelmişse ayrıca kasten yaralama suçu ve cezası bakımından değerlendirme yapılır. Menfaat elde etmek için tehdit kullanılan hâllerde ise şantaj suçu ve cezası gündeme gelebilir.

Uygulamada Sık Karşılaşılan Hırsızlık Türleri

Arama sorgularında en çok karşılaşılan somut durumların hukuki karşılığı aşağıdaki tabloda toplanmıştır. Tablodaki nitelendirmeler tipik durumları gösterir; her dosyada eşyanın bulunduğu yer, muhafaza biçimi ve kullanılan yöntem ayrıca değerlendirilir.

Çocukların işlediği hırsızlık fiilleri

Fail suç tarihinde 12 yaşını doldurmamışsa ceza sorumluluğu yoktur; hakkında yalnızca 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında koruyucu ve destekleyici tedbirlere hükmedilebilir. 12-15 yaş arasındaki çocuklarda fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ile davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunup bulunmadığı araştırılır; yetenek yoksa ceza verilmez, varsa TCK 31/2 uyarınca ceza önemli ölçüde indirilir. 15-18 yaş arasında ise TCK 31/3 uyarınca indirim uygulanır. Yargılama çocuk mahkemesinde yapılır ve çocuğun kimliğinin açıklanmasına yol açacak bilgiler paylaşılamaz.

HAGB, Erteleme, Adli Para Cezası ve İnfaz

Hırsızlık suçundan mahkûmiyet hâlinde cezanın nasıl sonuçlanacağı, hükmolunan cezanın süresine ve failin geçmişine bağlıdır. Bu kurumlar birbirinin alternatifidir.

Basit hırsızlıkta alt sınır 1 yıl olduğundan, indirimler sonucunda ceza 2 yılın altında kalabilir ve HAGB ile erteleme gündeme gelebilir. Nitelikli hâllerde alt sınır 3 veya 5 yıl olduğundan bu kurumlar ancak TCK 145, 146, 168 ve 35 gibi indirimlerin birlikte uygulandığı durumlarda söz konusu olabilir. Kısa süreli hapis cezalarına uygulanabilecek yaptırımların ayrıntısı için kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar başlığına bakılabilir.

İnfaz: koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik

“Hırsızlıktan 1 yıl ceza alan ne kadar yatar?” sorusunun tek bir yanıtı yoktur. Hırsızlık suçu cezası hükmedildikten sonra fiilen ne kadar infaz edileceği ayrı bir hesaba tabidir. İnfaz rejimi 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’a göre belirlenir ve hesapta suç tarihi, koşullu salıverilme oranı, denetimli serbestlik süresi, mükerrirlik ve varsa geçici hükümler birlikte dikkate alınır. Bu değişkenler kanun değişiklikleriyle sık güncellendiğinden, kesin süre ancak somut ilamla ve infaz savcılığının hesabıyla belirlenir. Sayfada kesin bir gün veya ay hesabı verilmemesinin nedeni budur.

Adli Sicil Kaydı ve Silinmesi

Hırsızlık suçundan kesinleşen mahkûmiyet hükümleri 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca adli sicile kaydedilir. Cezanın infazı tamamlandığında kayıt silinir ve arşiv kaydına alınır. Arşiv kaydının silinmesi, aynı Kanun’un 12. maddesindeki koşullara ve sürelere bağlıdır; ilgilinin başvurusu üzerine veya süre dolduğunda işlem yapılır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ise adli sicile değil, CMK 231/13 uyarınca yalnızca bu kararlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir ve sınırlı amaçlarla kullanılır. Denetim süresi yükümlülüklere uygun geçirilirse hüküm açıklanmaz ve dava düşer. Adli sicil kaydının kamu görevine giriş, silah ruhsatı veya meslek mevzuatı bakımından sonuçları ilgili özel düzenlemelere göre ayrıca değerlendirilir.

Şüphelinin, Sanığın ve Mağdurun Hakları

Şüpheli ve sanık hakları

Hakkında soruşturma yürütülen kişiye, ifadesi alınmadan önce hakları bildirilir. Bunlar CMK’da düzenlenmiştir:

• Müdafi yardımından yararlanma hakkı (CMK 149): soruşturmanın her aşamasında müdafi hazır bulunabilir; müdafi seçecek durumda olunmadığı bildirildiğinde barodan görevlendirme istenir.
• Susma hakkı (CMK 147): şüpheli açıklamada bulunmayabilir ve susması aleyhine yorumlanamaz.
• Yüklenen suçu öğrenme hakkı: isnadın ne olduğu ifade öncesinde açıkça anlatılır.
• Lehe delillerin toplanmasını isteme hakkı: kamera kaydı, satın alma belgesi veya tanık gibi lehe deliller talep edilebilir.
• Koruma tedbirlerine itiraz hakkı: tutuklama, adli kontrol ve el koyma kararlarına kanunda öngörülen sürelerde itiraz edilebilir.

Mağdurun hakları ve zararın giderilmesi

Malı çalınan kişi, soruşturma dosyasına delil sunabilir, davaya katılan sıfatıyla katılabilir ve vekille temsil edilebilir. Çalınan eşya ele geçirilirse CMK 131 uyarınca iade edilir. Zararın karşılanması bakımından ise ceza davasından bağımsız olarak, haksız fiil hükümlerine dayanan tazminat davası açılabilir. Çalınan telefonun IMEI kaydının bildirilmesi, banka ve kart işlemlerinin derhâl bloke ettirilmesi gibi adımlar hem zararın büyümesini önler hem delil oluşturur. Mağdur hakları hizmetleri ve başvuru yolları hakkında bilgi Adalet Bakanlığı Mağdur Hakları Daire Başkanlığı sayfasından edinilebilir.

Ceza yargılamasında müdafi ile temsil

Ceza yargılamasında müdafi ile temsil kural olarak zorunlu değildir; kişi savunmasını kendisi de yapabilir. Ancak CMK, bazı hâllerde zorunlu müdafilik öngörür: şüpheli veya sanığın çocuk olması, kendisini savunamayacak durumda bulunması, sağır veya dilsiz olması ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda müdafi görevlendirilir. Nitelikli hırsızlıkta ceza aralıkları bu sınıra yaklaştığından, zorunlu müdafilik koşullarının somut olayda değerlendirilmesi gerekir. Asılsız bir hırsızlık isnadıyla karşılaşılması hâlinde ise ayrıca iftira suçu hükümleri gündeme gelebilir. Ceza hukuku alanındaki diğer konu başlıkları ceza hukuku sayfasında toplanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hırsızlık suçunun cezası ne kadar?

Basit hırsızlıkta ceza TCK 141 uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir. Nitelikli hâllerde ceza TCK 142/1’de 3 yıldan 7 yıla, TCK 142/2’de 5 yıldan 10 yıla, enerji hırsızlığında 5 yıldan 12 yıla kadar hapse çıkar. Somut olayda takdir mahkemeye aittir.

İlk kez hırsızlık yapan ne kadar ceza alır?

Kanunda ilk kez suç işleyenler için ayrı bir ceza aralığı yoktur. Sabıkasızlık, temel cezanın alt sınıra yakın belirlenmesinde ve TCK 62 takdiri indiriminde dikkate alınabilir; ayrıca HAGB ve erteleme koşulları bakımından önem taşır. Sonucu belirleyen, nitelikli hâlin bulunup bulunmadığıdır.

TCK 142/2 nedir, cezası ne kadardır?

TCK 142/2, yöntem bakımından nitelikli hırsızlık hâllerini düzenler: elde taşınan eşyanın çekip alınması, özel beceri, kilit açma, bilişim sistemi kullanma, resmî sıfat takınma, hayvan hırsızlığı ve kilitli ya da bina içinde muhafaza altına alınmış eşya. Ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir.

TCK 142/2-h ne anlama gelir?

Bu bent iki durumu kapsar: herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmiş eşya ile bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya. Sokakta kilitli bisiklet, iş yerindeki ürün ve konut içindeki eşya bu kapsamdadır. Ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir.

Nitelikli hırsızlık uzlaşmaya tabi mi?

Hayır. CMK m. 253/1-b’deki katalogda yalnızca “hırsızlık (madde 141)” sayıldığından, TCK 142 kapsamındaki nitelikli hırsızlık uzlaştırmaya tabi değildir. Basit hırsızlık ise şikâyete bağlı olmamasına rağmen katalogda yer aldığı için uzlaştırma kapsamındadır.

Hırsızlık şikâyete tabi midir?

Kural olarak hayır; savcılık suçu re’sen soruşturur ve şikâyetten vazgeçme dosyayı düşürmez. Şikâyete bağlı hâller sınırlıdır: TCK 144’teki daha az cezayı gerektiren hâller, TCK 146’daki kullanma hırsızlığı ve TCK 167/2 kapsamındaki akrabalık hâlleri. Bu hâllerde şikâyet süresi 6 aydır.

Market hırsızlığının cezası nedir?

Market veya mağaza içindeki ürün, bina içinde muhafaza altına alınmış eşya sayıldığından fiil kural olarak TCK 142/2-h kapsamında değerlendirilir ve ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir. Malın değerinin azlığı nedeniyle TCK 145 uyarınca indirim yapılabilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir.

Telefon hırsızlığının cezası ne kadardır?

Telefon cepten veya elden çekip alınmışsa TCK 142/2-b, kilitli bir yerden ya da bina içinden alınmışsa TCK 142/2-h uygulanır; her iki hâlde ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir. Açıkta unutulmuş telefonda koşullara göre TCK 141 gündeme gelebilir.

Araç içi hırsızlık hangi maddeye girer?

Araç kilitliyse ve kilit açılmış ya da kilitlenmesi engellenmişse TCK 142/2-d ile 142/2-h birlikte değerlendirilir; ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir. Aracın dış aksamından parça alınması ise âdeten açıkta bırakılmış eşya kabul edilerek TCK 142/1-e kapsamına girebilir.

Bilişim sistemleri kullanılarak hırsızlık nedir?

TCK 142/2-e, malın alınmasında bilişim sisteminin araç olarak kullanılmasını cezalandırır; ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir. Hesaptan yetkisiz transfer bu kapsamdayken, mağdurun aldatılarak parayı kendi göndermesi nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilir.

Hırsızlıkta etkin pişmanlık cezayı ne kadar indirir?

TCK 168 uyarınca zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadar indirilir. Kısmen iade veya tazminde indirim için mağdurun rızası aranır.

Aynı evde yaşayanlar arasında hırsızlık suç mudur?

Fiil suç olmaya devam eder; ancak TCK 167/1 uyarınca eşler, üstsoy-altsoy, evlat edinen-evlatlık ve aynı konutta yaşayan kardeşler bakımından cezaya hükmolunmaz. Ayrı yaşayan kardeşler ile aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze ve yeğende ceza şikâyet üzerine yarı oranında indirilir.

Hırsızlık suçunda zamanaşımı kaç yıldır?

Basit hırsızlıkta dava zamanaşımı 8 yıl, TCK 142 kapsamındaki nitelikli hâllerde 15 yıldır. TCK 66/3 uyarınca sürenin belirlenmesinde dosyadaki delillere göre daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâller de gözetilir. Güncel süreler mevzuat.gov.tr üzerinden teyit edilmelidir.

Hırsızlık suçundan tutuklama kararı verilir mi?

Hırsızlık, CMK m. 100/3’teki katalog suçlar arasındadır; bu, tutuklama nedeninin karine olarak kabul edilebileceğini gösterir, kararın kendiliğinden verileceği anlamına gelmez. Hâkim kuvvetli suç şüphesini ve ölçülülüğü değerlendirir; yerine adli kontrol tedbirlerine de hükmedebilir.

Hırsızlık cezası paraya çevrilir mi?

Kanun seçimlik adli para cezası öngörmez; ancak hükmolunan ceza kısa süreli hapis ise TCK 50 uyarınca adli para cezasına veya seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Nitelikli hâllerde alt sınır yüksek olduğundan bu imkân ancak indirimlerle cezanın düşmesi hâlinde doğar.

Hırsızlık suçu adli sicilden silinir mi?

Kesinleşen mahkûmiyet adli sicile işlenir; cezanın infazı tamamlandığında kayıt silinerek arşiv kaydına alınır. Arşiv kaydının silinmesi 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 12. maddesindeki koşullara bağlıdır. HAGB kararı ise adli sicile değil, yalnızca kendine özgü ayrı bir sisteme kaydedilir.

Şişli-Nişantaşı Konumu ve İletişim

Büro, İstanbul’un Şişli ilçesinde, Nişantaşı bölgesinde yer almaktadır. İstanbul Adalet Sarayı (Çağlayan) ve Şişli Adliyesi’ne yakındır.

Av. Malik Enes Kaplan — Hukuk Bürosu
Halaskargazi Mahallesi, Halaskargazi Caddesi No:38-66 E/215, Lotus Nişantaşı, Şişli/İstanbul
Telefon: 0212 401 58 63 — 0553 774 3080
E-posta: bilgi@eneskaplan.av.tr

İletişim Bilgileri