İcra ve İflas Hukuku

Kısaca: alacaklı adına takip ve tahsilat, borçlu adına itiraz ve şikâyet süreçlerini yürütür. İstanbul icra avukatı ilamlı, ilamsız ve kambiyo takiplerini başlatır, itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gider, haciz ve satış işlemlerini takip eder; borçlu adına ödeme emrine itiraz eder, usulsüz işlemlere şikâyette bulunur, menfi tespit ve istirdat davası açar.

Alacaklı, alacağın dayandığı belgeye göre uygun takip türünü seçerek icra dairesine takip talebinde bulunur. Takip UYAP üzerinden elektronik ortamda açılabilir. İcra dairesi borçluya ödeme emri veya icra emri gönderir; borçlu süresinde ödemez veya itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.

Kural olarak borçlunun yerleşim yeri icra dairesi yetkilidir. Sözleşmenin ifa yeri veya kambiyo senetlerinde ödeme yeri gibi özel yetki kuralları da uygulanabilir. Yetkisiz icra dairesinde başlatılan takibe borçlu, itiraz süresi içinde yetki itirazında bulunabilir.

Kısaca: genel haciz yoluyla ilamsız takipte yedi gün, kambiyo takibinde beş gün. İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz ederek takibi durdurabilir (İİK m. 62). Kambiyo senetlerine dayalı takipte ise itiraz beş gün içinde icra mahkemesine yapılır ve takip kendiliğinden durmaz (İİK m. 168-169).

İlamsız takipte süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Alacaklı, elindeki belge İİK m. 68'de sayılan nitelikteyse altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını, değilse bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptalini ister. Haksız çıkan taraf aleyhine, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.

Ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmeden haciz yapılamaz. Tebligatın usulsüz olduğunu öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet ederek tebliğ tarihinin düzeltilmesini isteyebilir (İİK m. 16; 7201 s.K.), aynı dilekçeyle ödeme emrine itirazlarınızı da bildirebilirsiniz.

Öncelikle süresi içinde ödeme emrine itiraz edilmelidir. Takip kesinleşmişse, borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açılabilir; cebri icra tehdidi altında ödeme yapıldıysa ödemeden itibaren bir yıl içinde istirdat davasıyla paranın iadesi istenebilir (İİK m. 72).

Kısaca: en fazla dörtte biri. İİK m. 83 uyarınca maaş, ücret ve benzeri gelirlerin dörtte birinden az olmamak üzere icra müdürünce belirlenecek kısmı haczedilebilir; uygulamada kural olarak dörtte bir oranı esas alınır. Nafaka alacaklarında bu oran daha yüksek belirlenebilir ve nafakaya öncelik tanınır.

Borçlunun ve ailesinin kullanımı için lüzumlu ev eşyası, mesleğini sürdürmesi için gerekli araç ve gereçler, haline münasip evi ve kanunda sayılan diğer mallar haczedilemez (İİK m. 82). Haczedilmezlik şikâyeti, hacizden haberdar olunduktan sonra yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır.

Ödeme emrini alan borçlu, borcu ödemez ve itiraz da etmezse yedi gün içinde mal beyanında bulunmak zorundadır (İİK m. 74). Mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesince üç aya kadar tazyik hapsiyle cezalandırılır (İİK m. 337); borç ödenirse hapis sona erer.

Haczedilen malın kendisine ait olduğunu iddia eden üçüncü kişi, istihkak iddiasında bulunabilir. İcra müdürünün belirleyeceği süre içinde icra mahkemesinde istihkak davası açılır ve mahkeme gerekirse takibin ertelenmesine karar verir (İİK m. 96-99). Borçlunun elinde bulunan malın borçluya ait olduğu karine olarak kabul edildiğinden, aksini ispat yükü üçüncü kişidedir.

Hacizli malın satışında usule aykırılık bulunması hâlinde, ihaleye katılanlar ve ilgililer ihalenin feshini isteyebilir. Şikâyet, ihaleden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır ve her hâlde ihale tarihinden itibaren bir yıl geçmekle bu hak düşer (İİK m. 134).

Çekte hamilin cirantalara ve düzenleyene karşı başvuru hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar (TTK m. 814). Bonoda düzenleyene karşı açılacak davalar vadeden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK m. 749, 778). Zamanaşımına uğrayan senet, adi senet olarak ilamsız takibe konu edilebilir.

İflas, borçlunun tüm malvarlığının alacaklılar lehine paraya çevrilerek alacakların eşit şekilde ödenmesidir. İflas yoluyla takip ancak tacirler ve kanunda sayılan kişiler hakkında yapılabilir (İİK m. 43). Alacaklı, borçlunun iflasını genel iflas yoluyla takip veya doğrudan iflas sebepleriyle ticaret mahkemesinden isteyebilir.

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasıdır (İİK m. 285 vd.). Geçici mühlet üç ay, kesin mühlet bir yıldır ve uzatılabilir. Mühlet süresince borçluya karşı kural olarak takip yapılamaz; alacaklılar alacaklarını bildirmeli ve projeye itirazlarını süresinde sunmalıdır.

Alacaklı için sözleşme, fatura, cari hesap ekstresi, çek veya senet ve varsa mahkeme kararı; borçlu için ödeme emri, tebligat zarfı, haciz yazıları ve ödeme belgeleri getirilmelidir. İtiraz süresi kısa olduğundan belgeler tamamlanmadan da görüşme yapılabilir.

Ücret, Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında olmamak üzere; alacak tutarı ve işin kapsamına göre yazılı avukatlık ücret sözleşmesiyle belirlenir. Takip harç ve masrafları ile karşı taraf vekâlet ücreti ayrıca değerlendirilir; takip sonucunda bu kalemler borçludan tahsil edilebilir.