İftira Suçu (TCK 267): Cezası, Unsurları ve Şikâyet Yolu

Hazırlayan: Av. Malik Enes Kaplan — İstanbul Barosu · Güncelleme: Eylül 2026 · Dayanak: 5237 sayılı TCK m. 267-269, 5271 sayılı CMK

İftira Suçu Nedir? (TCK 267)

İftira suçu, işlemediğini bildiği hâlde bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat ederek, o kişi hakkında soruşturma-kovuşturma başlatılmasını veya idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamaya yönelik davranıştır. Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Adliyeye Karşı Suçlar” bölümünde, TCK madde 267 altında düzenlenmiştir.

Günlük dilde “iftira atmak” her türlü asılsız suçlamayı anlatır. Hukuk dili daha dardır: bir söz, ancak yetkili makamlara ulaştığında ya da basın ve yayın yoluyla yayıldığında TCK 267 anlamında iftira suçu hâline gelir. Kahvehanede veya bir WhatsApp grubunda söylenen asılsız suçlama, kural olarak hakaret (TCK 125) kapsamında değerlendirilir.

Korunan hukuki değer ikilidir: bir yandan adliyenin işleyişi, diğer yandan asılsız isnada uğrayan kişinin şeref, itibar ve özgürlüğü korunur. Bu nedenle söz konusu fiil, mağdurun şikâyetine bağlı olmayan, savcılığın kendiliğinden soruşturduğu bir suçtur.

Fail ve mağdur kimdir?

İftira suçu bakımından fail herkes olabilir. Suçun mağduru ise kendisine hukuka aykırı fiil isnat edilen gerçek kişidir. İsnadın belli bir kişiye yönelmesi gerekir; ancak adının açıkça söylenmesi şart değildir, araştırmayla kimliğinin belirlenebilir olması yeterlidir.

İsnadın konusu her türlü hukuka aykırı fiil olabilir; fiilin mutlaka suç oluşturması gerekmez. Disiplin cezası veya idari yaptırım gerektiren bir davranışın asılsız isnadı da suçun konusunu oluşturabilir; kanun metnindeki “idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için” ibaresi bunu göstermektedir.

İftira Suçunun Unsurları ve Şartları

Bir olayın iftira suçu sayılabilmesi için beş şartın birlikte gerçekleşmesi aranır. Bunlardan biri eksikse suç oluşmaz.

1. Hukuka aykırı bir fiilin isnat edilmesi

İsnat somut ve belirli olmalıdır. “Ahlaksız adamdır” gibi genel bir değer yargısı iftira değil, koşulları varsa hakaret oluşturur; “kasamdan 50 bin lira çaldı” demek ise hırsızlık fiilinin somut isnadıdır.

2. İsnadın objektif olarak gerçek dışı olması

İsnat edilen fiil hiç işlenmemiş olabileceği gibi, işlenmiş olmakla birlikte isnat edilen kişi tarafından işlenmemiş de olabilir. Gerçekte yaşanmış bir olaya, onu suça dönüştürecek unsurlar eklenmesi de iftira sayılır: rızayla verilen bir eşyanın “cebir ve tehditle alındığı” biçiminde bildirilmesi gibi.

3. Failin, fiilin işlenmediğini bilmesi (özel kast)

İftira suçu doğrudan kastla işlenir; olası kastla işlenemez. Fail, isnat ettiği fiili mağdurun işlemediğini bilerek hareket etmelidir. Ayrıca kastın ötesinde bir amaç aranır: mağdur hakkında soruşturma-kovuşturma başlatılmasını ya da idari yaptırım uygulanmasını sağlamak. Bu nedenle fiil, öğretide özel kastla işlenebilen suçlardan sayılır.

Bu unsur pratikte en çok tartışılan noktadır. Makul verilere dayanan bir şüpheyle ihbarda bulunulmuşsa, sonradan beraat kararı çıksa bile suç oluşmaz: Yargıtay’ın yerleşik uygulaması şüpheye dayalı ihbarı iftira saymaz.

4. Yetkili makama ihbar/şikâyet veya basın-yayın yoluyla açıklama

İsnadın muhatabı önemlidir. CMK m. 158 uyarınca ihbar ve şikâyet; Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir. Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar; yurt dışında işlenen suçlarda elçilik ve konsolosluklara yapılan başvuru; kamu göreviyle bağlantılı iddialarda ilgili kurum idaresine yapılan bildirim de gecikmeksizin ilgili başsavcılığa iletilir.

Bu makamlar dışında kalan kişilere yapılan asılsız beyan, TCK 267 anlamında iftira suçu oluşturmaz. İkinci seçenek ise basın ve yayın yoludur: savcılık, kamu adına re’sen soruşturulabilen suçlarla ilgili yayınlanan haberleri ihbar kabul ederek soruşturma başlatabildiğinden, basın yoluyla yapılan asılsız isnat da suçu oluşturur.

5. İsnadın belirli bir kişiye yönelmesi

İsnat, belirli veya belirlenebilir bir kişiye yönelmelidir. Kimseye yönelmeyen, yalnızca “ortada işlenmiş bir suç var” biçimindeki asılsız bildirimler iftira değil, suç uydurma suçunu (TCK 271) oluşturur. Bu ayrım, hangi maddeden soruşturma açılacağını doğrudan belirler.

İftira suçu ne zaman tamamlanır?

Suç, asılsız isnadın yetkili makama ulaştığı anda tamamlanır. Mağdur hakkında gerçekten soruşturma açılması, gözaltına alınması ya da mahkûm olması suçun tamamlanması için şart değildir; bu sonuçlar cezayı artıran hâlleri belirler. Dilekçenin savcılığa verildiği, ifadenin tutanağa geçirildiği ya da haberin yayımlandığı an, suç tarihidir.

İftira Suçu Cezası: Fıkra Fıkra Tablo

İftira suçu cezası, TCK 267’nin temel hâlinde 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir. Ceza miktarı, iftiranın nasıl işlendiğine ve mağdurun bu yüzden hangi sonuçlarla karşılaştığına göre değişir. Somut olayda hangi noktada ceza verileceği, TCK 61’deki ölçütler çerçevesinde mahkemenin takdirindedir.

Artırım oranları birbirinin üzerine binebilir: hem sahte delil üretilmiş hem de mağdur bu nedenle tutuklanmışsa, ikinci fıkradaki artırım uygulanır ve fail ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail sayılır. Cezanın kesin miktarı önceden hesaplanamaz; delil durumu ve TCK 62 kapsamındaki takdiri indirim nedenleri sonucu etkiler.

İftira suçunda mutlaka hapis cezası mı verilir?

Hayır. Kanun yaptırım olarak hapis cezası öngörür; ancak sonuçta hükmolunan ceza, kanuni koşulları varsa adli para cezasına çevrilebilir, ertelenebilir veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Kısa süreli hapis cezalarına uygulanabilecek yaptırımlar için kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar başlığındaki ayrıntılı anlatım yol gösterici olabilir.

Nitelikli İftira Suçu (Cezayı Artıran Hâller)

Nitelikli iftira suçu, isnadın basit bir beyanın ötesine geçtiği ve mağdur üzerinde somut zarar doğurduğu hâlleri anlatır. TCK 267 dört ayrı ağırlaştırıcı durum tanımlar.

Maddî eser ve delillerin uydurulması (TCK 267/2)

Fail sözle yetinmeyip isnadını destekleyecek nesne ya da belge üretmişse ceza yarı oranında artırılır. “Maddî eser” kavramı, mal olarak ortaya çıkan delilleri anlatır: öldürme suçunda kullanıldığı ileri sürülen bir silahın veya mağdura ait olduğu söylenen bir giysinin olay yerine bırakılması gibi. Sahte mesaj görüntüsü ve kurgulanmış ses kaydı da bu kapsamdadır.

Koruma tedbiri uygulanması (TCK 267/3)

Mağdur hakkında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesine rağmen, iftira nedeniyle arama, el koyma veya adli kontrol gibi bir koruma tedbiri uygulanmışsa ceza yeniden yarı oranında artırılır. Gözaltı ve tutuklama, dördüncü fıkranın konusudur.

Gözaltı veya tutuklama (TCK 267/4)

Mağdur iftira nedeniyle gözaltına alınmış ya da tutuklanmışsa, iftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail sayılır. Fail, adli mekanizmayı araç gibi kullandığından iftira cezasının yanında ikinci bir suçtan da sorumlu olur.

Mağdurun mahkûm olması (TCK 267/5-6)

İftira, mağdurun ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûm olmasıyla sonuçlanmışsa ceza 20 yıldan 30 yıla kadar hapse yükselir. Mağdurun cezasının infazına başlanmışsa bu ceza ayrıca yarı oranında artırılır. Maddenin süreli hapis cezasına mahkûmiyete ilişkin cümlesi Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiğinden, bu hâl bakımından genel hükümler uygulanır.

İftira Nasıl İşlenir? Sözlü, Yazılı, Basın ve Sosyal Medya

Bu suç, yalnızca yazılı şikâyet dilekçesiyle işlenen bir suç değildir. CMK m. 158/5 uyarınca ihbar veya şikâyet, yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak da yapılabilir. Bu nedenle sözlü iftira suçu da mümkündür: kolluk görevlisine sözlü beyanda bulunulması ve bunun tutanağa geçirilmesi yeterlidir.

Sosyal medyada iftira suçu

Sosyal medya paylaşımlarının hukuki niteliği, paylaşımın nereye ve nasıl yapıldığına göre değişir. Sosyal medya hesabından yapılan “X kişi hırsızlık yaptı” biçimindeki asılsız bir paylaşım, kural olarak hakaret (TCK 125) çerçevesinde değerlendirilir; TCK 125/2 uyarınca yazılı veya görüntülü iletiyle işlenen hakaret de aynı maddeye tabidir.

Buna karşılık paylaşım, savcılığın ihbar kabul edip soruşturma başlatmasını sağlayacak nitelikteyse ya da paylaşımın ardından kişi resmen ihbarda bulunmuşsa, TCK 267 gündeme gelebilir. Belirleyici olan, isnadın adli mekanizmayı harekete geçirme amacı taşıyıp taşımadığıdır. Sosyal medya dosyalarında özel hayatın gizliliğini ihlal ve müstehcen içerik gibi ayrı suçlar da gündeme gelebilir; bu konuda müstehcenlik suçu ve cezası başlığı ayrıntılı bilgi verir.

Cinsel İftira ve “Namusa İftira”: Hangi Suç Oluşur?

En çok sorulan konulardan biri cinsel iftira atmanın cezası ve namusa iftira atmanın cezasıdır. Burada hukuki nitelendirmenin günlük dildeki kullanımdan ayrılması gerekir; yanlış maddeye dayanan başvuru zaman kaybına yol açar.

Bir kişiye cinsel içerikli asılsız bir isnatta bulunulması, nereye yapıldığına göre iki farklı suça vücut verir:

• Yetkili makamlara ihbar veya şikâyet yoluyla ya da basın-yayın yoluyla yapılmışsa (örneğin “bana cinsel saldırıda bulundu” diyerek savcılığa asılsız şikâyette bulunulması), fiil TCK 267 kapsamında iftira suçudur.
• Üçüncü kişilere yönelik söz, paylaşım veya dedikodu biçiminde yapılmışsa (örneğin bir kişinin çevresine “eşini aldatıyor” denmesi), fiil kural olarak hakaret suçudur (TCK 125). Hakaret suçu şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır.

Halk arasında “namusa iftira” denilen durumların çoğu ikinci gruba, yani hakaret suçuna girer. TCK 267 anlamında namusa iftira suçu diye ayrı bir suç tipi yoktur; belirleyici olan isnadın muhatabıdır. Bu ayrım, hangi dilekçenin hangi makama verileceğini doğrudan belirler.

İftira ile Karıştırılan Suçlar

İftira suçu, adliyeye karşı işlenen diğer suçlarla ve hakaretle sık sık karıştırılır. Doğru nitelendirme, hem şikâyet süresini hem görevli mahkemeyi hem de uygulanacak ceza aralığını değiştirir.

İftira ile hakaret arasındaki fark

İkisi arasındaki temel ayrım muhatap ve amaçtır. İftira suçunda isnat yetkili makamlara yöneltilir ve amaç, mağdur hakkında adli veya idari süreç başlatmaktır. Hakarette ise isnat ya da değer yargısı, kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide etmeye yöneliktir; muhatap üçüncü kişiler ya da mağdurun kendisidir. Hakaret şikâyete bağlıyken iftira re’sen soruşturulur.

İftira ile suç uydurma (TCK 271) farkı

TCK 271’e göre işlenmediğini bildiği bir suçu yetkili makamlara işlenmiş gibi ihbar eden ya da işlenmeyen bir suçun delil ve emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uyduran kişi, üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Aradaki fark nettir: suç uydurmada belirli bir kişiye isnat yoktur, ortada olmayan bir suç uydurulur. Örneğin hiç gerçekleşmemiş bir hırsızlığı ihbar etmek suç uydurma, o hırsızlığı adını vererek komşuya yüklemek iftiradır.

İftira ile yalan tanıklık (TCK 272) farkı

Yalan tanıklık, kişinin tanık sıfatıyla dinlendiği bir soruşturma veya yargılamada gerçeğe aykırı beyanda bulunmasıdır. İftirada ise fail, ihbarcı veya şikâyetçi konumundadır. Nitelendirme, kişinin hangi sıfatla beyanda bulunduğuna bağlıdır.

Başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması (TCK 268)

TCK 268/1’e göre işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kişi, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır. Yargıtay uygulamasında sınır şöyle çizilir: bilgiler gerçekte var olan bir kişiye aitse TCK 268 yollamasıyla iftira hükümleri uygulanır; hayali bir kişiye aitse fiil, resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (TCK 206) kapsamındadır. Bu nedenle bildirilen ismin gerçek kişiye ait olup olmadığının araştırılması önemlidir.

İftira Sayılmayan Durumlar

Her asılsız çıkan şikâyet iftira değildir. Aksi kabul, Anayasa’nın 74. maddesinde güvence altına alınan dilekçe ve şikâyet hakkını kullanılamaz hâle getirirdi. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında aşağıdaki durumlarda suçun oluşmadığı kabul edilmektedir.

1. Şüpheye dayalı ihbar: Kişi, makul verilere dayanarak birinden şüphelenip ihbarda bulunmuşsa, sonradan beraat kararı verilse bile suç oluşmaz. Aranan, gerçeği bilme unsurudur.
2. Anayasal şikâyet hakkının kullanılması: Başvuru somut olgulara ve doğrulanabilir emarelere dayanıyorsa suçun unsurları oluşmaz.
3. Yetkili olmayan makama yapılan beyan: İhbar ve şikâyeti kabule yetkili olmayan kişilere yapılan asılsız beyan TCK 267 kapsamında değildir.
4. İddia ve savunma dokunulmazlığı: Dava dilekçesinde ya da savunmada uyuşmazlıkla bağlantılı ve gerekli iddialar korunur; bağlantısız isnatlar bu koruma dışındadır.
5. Fiilin gerçekten işlenmiş olması: İsnat doğruysa, hukuki nitelendirme yanlış yapılmış olsa bile suç oluşmaz.
6. Kastın ispatlanamaması: Failin gerçeği bildiğine dair kesin ve inandırıcı delil yoksa, şüpheden sanık yararlanır ilkesi uygulanır.

Bu ölçütler hem şikâyetçi hem şüpheli bakımından belirleyicidir: başvurunun hangi somut olguya dayandığının ortaya konulması, dosyanın seyrini çoğu zaman değiştirir.

Şikâyet, Zamanaşımı, Uzlaştırma ve Görevli Mahkeme

İftira suçu şikâyete tabi değildir. Suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet başsavcılığı re’sen soruşturma başlatır; mağdurun şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı ya da davayı düşürmez. Vazgeçme yalnızca delil değerlendirmesinde bir unsur olarak dikkate alınabilir.

Suç şikâyete bağlı olmadığı ve CMK m. 253’te sayılan katalog suçlar arasında yer almadığı için uzlaştırma kapsamında da değildir. Bu nedenle “iftirada uzlaşma olur mu?” sorusunun cevabı olumsuzdur.

İftira suçu zamanaşımı

Zamanaşımı bakımından TCK 66’daki genel kurallar uygulanır; ancak TCK 267/8’de özel bir başlangıç kuralı vardır: dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar. Yani süre, iftiranın yapıldığı günden değil, mağdurun aklandığının belirlendiği tarihten itibaren işler.

Görevli ve yetkili mahkeme

Suçun temel hâlinde ve TCK 267/2-3’teki artırımlı hâllerinde görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Buna karşılık TCK 267/5 kapsamındaki, cezanın 20 yıldan 30 yıla kadar hapse ulaştığı hâlde görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kural olarak suçun işlendiği yer, yani asılsız isnadın yetkili makama ulaştığı yer mahkemesidir.

İftira Suçunda Etkin Pişmanlık (TCK 269)

Kanun, iftiradan dönen kişiye indirim imkânı tanır; amaç yanlışın erken düzeltilmesini teşvik etmektir. İndirim oranı, dönüşün hangi aşamada gerçekleştiğine göre değişir: ne kadar erken dönülürse indirim o kadar yüksektir.

TCK 269/5’e göre basın ve yayın yoluyla işlenen iftirada etkin pişmanlıktan yararlanabilmek için, iftiradan dönmenin aynı yöntemle yayımlanması gerekir. Gazetede yayımlanmış bir isnattan dönüş, ancak aynı veya eşdeğer yayın organında açıklanmasıyla sonuç doğurur.

HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezasına Çevirme

Mahkûmiyet hâlinde hükmedilen cezanın infaz edilip edilmeyeceği, üç ayrı kurumun koşullarına bağlıdır. Bunlar birbirinin alternatifidir ve kanuni şartları farklıdır.

Suçun temel hâlinde alt sınır 1 yıl olduğundan bu kurumların uygulanma ihtimali doğabilir. Delil uydurma gibi nitelikli hâllerde ya da tekerrürde ceza 2 yılın üzerine çıkabileceğinden HAGB ve erteleme gündeme gelmeyebilir; takdir mahkemeye aittir.

İftiraya Uğrayan Ne Yapmalı? 5 Adımlı Yol Haritası

Haksız yere iftiraya uğrayan kişinin izleyeceği yol iki süreçten oluşur: kendisi hakkındaki asılsız dosyada savunma yapmak ve iftira eden hakkında ayrı bir soruşturma başlatılmasını sağlamak. İki süreç birbirine bağlıdır; çünkü sonuç alınabilmesi için önce isnadın asılsızlığının belgelenmesi gerekir.

1. Hakkınızdaki dosyada savunmanızı delillendirinİlk hedef, isnadın asılsız olduğunun resmen tespitidir. HTS ve baz istasyonu kayıtları, kamera görüntüleri, işyeri giriş-çıkış kayıtları ve tanık beyanları için savcılıktan veya mahkemeden delil toplanmasını talep edin.
2. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararını bekleyin ve kesinleştirinİftiranın ispatı, çoğu zaman mağdurun aklandığına dair karara dayanır. Karar örneğini ve kesinleşme şerhini dosyadan temin edin; bu belge iftira dosyasının temel dayanağıdır.
3. İftira suçundan suç duyurusunda bulununCumhuriyet başsavcılığına yazılı dilekçeyle başvurun. Dilekçede iftira edenin kimliği, isnadın hangi tarihte hangi makama yapıldığı, lehinize sonuçlanan kararın esas-karar numarası ve failin gerçeği bildiğine dair somut olgular yer almalıdır.
4. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse itiraz edinSavcılık takipsizlik kararı verirse, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz (CMK 173); dilekçede eksik kalan delil araştırmaları açıkça belirtilmelidir.
5. Maddi ve manevi tazminat davasını değerlendirinHaksız fiil hükümlerine dayanarak asliye hukuk mahkemesinde tazminat davası açılabilir; ceza davasının sonucu beklenebileceği gibi zamanaşımı gözetilerek daha erken de başvurulabilir.

İftira Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası

İftira aynı zamanda bir haksız fiildir. Ceza yargılamasından bağımsız olarak, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine dayanan tazminat davası açılabilir. Kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişi, TBK m. 58 uyarınca manevi tazminat; uğradığı somut zararlar bakımından TBK m. 49 vd. uyarınca maddi tazminat talep edebilir.

Maddi tazminatın kapsamına avukatlık ve yargılama giderleri, iş kaybı, gözaltı veya tutukluluk süresince yoksun kalınan kazanç ve tedavi giderleri girebilir. Manevi tazminat ise itibar kaybı ve yaşanan elem-üzüntü karşılığıdır; miktar, olayın özellikleri ve tarafların ekonomik durumu gözetilerek hâkim tarafından belirlenir.

Uygulamada tazminat davası ceza dosyasının sonucu beklenerek açılır; çünkü ceza mahkemesinin maddi olguya ilişkin kesinleşmiş tespiti hukuk hâkimini bağlar. Zamanaşımı riski varsa dava daha erken açılıp ceza dosyası bekletici mesele yapılabilir. Bu, kanundan değil uygulamadan gelen bir tercihtir.

İftira İsnadıyla Karşılaşan Kişinin Savunma Hakları

Hakkında iftira suçundan soruşturma başlatılan kişi de şüpheli sıfatıyla CMK’nın tanıdığı haklara sahiptir; bu haklar ifade alınmadan önce bildirilir.

• Müdafi yardımından yararlanma hakkı (CMK m. 149): Soruşturmanın her aşamasında müdafiin hukuki yardımından yararlanılabilir; müdafi seçecek durumda olunmadığı bildirildiğinde barodan görevlendirme istenebilir.
• Susma hakkı (CMK m. 147): Şüphelinin açıklamada bulunmama hakkı vardır ve susması aleyhine yorumlanamaz.
• Yüklenen suçu ve haklarını öğrenme hakkı: İfade alınmadan önce isnadın ne olduğu açıkça anlatılır.
• Lehe delillerin toplanmasını isteme hakkı: Şüphelinin başvurusunun hangi somut olguya dayandığını gösteren belgelerin dosyaya getirtilmesi talep edilebilir.
• Kararlara itiraz hakkı: Tutuklama, adli kontrol gibi koruma tedbirlerine ve takipsizlik kararına kanunda öngörülen sürelerde itiraz edilebilir.

Savunmanın odağı çoğu zaman tek bir noktadır: başvurunun şüpheye mi yoksa gerçeği bilerek yapılan bir isnada mı dayandığı. Şikâyet anındaki bilgi durumunun ve başvuruya dayanak olan somut emarelerin ortaya konulması belirleyicidir. Ceza yargılamasının genel işleyişi için ceza hukuku alanındaki içerikler incelenebilir.

Yargıtay Uygulamasında İftira Suçu

Yargıtay ceza dairelerinin yerleşik uygulaması, suçun sınırlarını dört başlıkta netleştirmiştir. Aşağıdaki değerlendirmeler kararların ortaya koyduğu ilkeleri özetler.

Kast ve şikâyet hakkının sınırı

Bir alacağın tahsili amacıyla ya da bir hakkın korunması amacıyla yapılan ve başvuruyu doğrulayan emarelerin bulunduğu şikâyetler, Anayasa’nın 74. maddesindeki dilekçe ve şikâyet hakkı kapsamında görülmüş; suçun yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle verilen beraat kararları onanmıştır (Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2012/10945, K. 2013/2726). Buna karşılık, gerçekte rızayla teslim edilen bir eşyanın “bıçak çekilerek alındığı” biçiminde bildirilmesi hâlinde, suçsuz olduğu bilinen kişiye suç yüklenmesi nedeniyle suçun oluştuğu kabul edilmiştir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 27.06.2007, E. 2006/3107, K. 2007/6143).

Borçtan kurtulmak veya sorumluluktan kaçmak amacıyla şikâyet

Borcunu ödememek için kendi düzenlediği belgenin rızası dışında elde edildiği iddiasıyla şikâyette bulunulması (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 25.02.2008, E. 2006/9661, K. 2008/1773) ve otomobilini haricen satıp devrettikten sonra aracı elinde bulundurana karşı emniyeti suistimal suçlamasıyla savcılığa başvurulması (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 19.09.2006, E. 2005/10959, K. 2006/14057) hâllerinde suçun oluştuğu değerlendirilmiştir. Ortak nokta, başvurunun hakkın korunması değil, sorumluluktan kurtulma amacı taşımasıdır.

Başkasının kimlik bilgilerinin kullanılması

Yakalandığında kendi kimliğini gizleyip yakınına ait kimlik bilgilerini veren sanığın eyleminin, TCK 268/1 yollamasıyla 267. madde kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2013/16572, K. 2014/9161; Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2010/15406, K. 2012/8892). Kararlarda vurgulanan ölçüt, bildirilen bilgilerin gerçekte var olan bir kişiye ait olup olmadığının araştırılmasıdır; hayali bir kişi söz konusuysa TCK 206 uygulanır (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2009/16540, K. 2011/869).

Savunma hakkının sınırı

Sanığın, suçsuz olduğunu bildiği bir kişiyi maktulü öldürmekle suçlaması ve o kişi hakkında soruşturma yapılmasına neden olması, savunma hakkı kapsamında değerlendirilemeyecek bir eylem sayılmış; bu yönden verilen beraat kararı bozulmuştur (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2010/2749, K. 2010/7581). Savunma hakkı kendi lehine beyanda bulunma imkânı verir; masum bir üçüncü kişiyi bilerek suçlama yetkisi vermez.

Sıkça Sorulan Sorular

Ceza Yargılamasında Avukatla Temsil

İftira dosyaları hem ceza hem hukuk yargılamasını aynı anda ilgilendirir: bir yandan asılsız isnadın konu olduğu dosyada savunma yürütülür, diğer yandan iftira eden hakkında ayrı bir soruşturma ve tazminat süreci işletilir. Sürelerin kaçırılması veya yanlış suç nitelendirmesi sonucu doğrudan etkileyebilir.

Ceza yargılamasında avukatla temsil kural olarak zorunlu değildir; kişi savunmasını kendisi de yapabilir. CMK’nın zorunlu müdafilik öngördüğü hâller ile şüphelinin müdafi seçebilecek durumda olmadığını bildirdiği hâllerde barodan görevlendirme yapılır. Diğer suç tipleri için kasten yaralama suçu ve cezası ile TCK 42 bileşik suç başlıkları incelenebilir.

Şişli-Nişantaşı Konumu ve İletişim

Büro, İstanbul’un Şişli ilçesinde, Nişantaşı bölgesinde yer almaktadır. İstanbul Adalet Sarayı (Çağlayan) ve Şişli Adliyesi’ne yakındır.

Av. Malik Enes Kaplan — Hukuk Bürosu
Halaskargazi Mahallesi, Halaskargazi Caddesi No:38-66 E/215, Lotus Nişantaşı, Şişli/İstanbul
Telefon: 0212 401 58 63 — 0553 774 3080
E-posta: bilgi@eneskaplan.av.tr

İletişim Bilgileri