TCK 158/1-a Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası 2026

Yargıtay 15. Ceza Dairesi – E. 2013/6744, K. 2015/158, T. 13.01.2015

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Dolandırıcılık suçunun dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle işlenmesi, bu suçun temel şekline göre daha ağır ceza ile cezalandırılmayı gerektiren bir durum olarak TCK’nın 158/1-a maddesinde düzenlenmiştir. Madde gerekçesine göre, burada dikkat edilmesi gereken husus, dinin bir aldatma aracı olarak kullanılmasıdır.

Din, bir topluluğun sahip olduğu kutsal kitap, peygamber ve Allah kavramını da genellikle içinde bulunduran inanç sistemi ve bu sisteme bağlı olarak yerine getirmeye çalıştığı ahlaki kurallar bütünüdür. Dini inanç, dine inanan, belirli bir dine mensup kişinin duygularıdır. Bir insanın dini inanç ve duyguları ile, doğup büyüdüğü, terbiyesini aldığı ailesi, çevresi ve içinde bulunduğu toplum arasında çok sıkı bir ilişki bulunmaktadır.

Bu nitelikli unsurun gerçekleşebilmesi ve suçun oluşabilmesi için, dini kurallara bağlı olanların, önem verdiği değerler, dini inanç ve duygular aldatma aracı olarak kötüye kullanılmalı, bu suretle gerçekleştirilen hile ile haksız bir yarar da sağlanmış olmalıdır.

Sanığın yolda karşılaştığı şikayetçiye “beni tanıdın mı, ben…’dan… Bayiinin işletmecisi…’nın kardeşiyim, benim kayınvalidem öldü, fakirlere para dağıtıyoruz, tanıdığın fakir var mı, 20.000 TL dağıttık, daha dağıtacağız, ben Çiftelerli’yim, paraları sana verelim, tanıdığın fakirlere dağıt” dedikten sonra başka bir adrese giderek dağıtacağı paraları ve şikayetçide bulunan para ve altınları hocaya okutacağını söylediği, kimliği tespit edilemeyen bir şahsın da katılımı ile şikayetçinin evine gittikleri ve şikayetçinin 10 adet küçük altın ve cebinde bulunan 265.00 TL’yi sanığa verdiği, sanığın şikayetçiyi başka bir adrese yönlendirdikten sonra ortadan kaybolduğu, iddia ve kabul olunması karşısında, eylemin temas ettiği, 5237 sayılı TCK’nın 158/1-a maddesinde düzenlenen “Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle” nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağına ilişkin delilleri takdir ve tartışmanın üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken duruşmaya devamla yazılı şekilde, hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, CMUK’nın 326/son maddesi uyarınca ceza miktarı bakımından kazanılmış hakkın gözetilmesine, 13.01.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi – E. 2017/14298, K. 2020/3155, T. 14.07.2020

Sanığın mağdurun dini duygularını kullanarak menfaat temin ettiği iddiasıyla mahkûm edilmesine rağmen, Yargıtay dosyada dini bir sıfat kullanıldığı, manevi otorite oluşturacak davranışlarda bulunulduğu, dini ritüellerle hile yaratıldığı yönünde hiçbir objektif delil bulunmadığını tespit etmiştir. Mağdurun yalnızca “bana büyü bozacağını söyledi” şeklindeki beyanı, dini inançların istismar edildiğini tek başına kanıtlamaya elverişli görülmemiştir. Sanığın üzerinde ele geçen herhangi bir dini materyal, mesaj, video ya da tanık anlatımı da yoktur. Yargıtay, dini duyguların istismarının “dış dünyaya yansıyan hileli davranışlarla” kanıtlanması gerektiğini vurgulayarak mahkûmiyeti bozmuştur.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi – E. 2018/9631, K. 2021/784, T. 25.01.2021

Mahkeme, sanığın “hoca” gibi davranarak mağdurdan para aldığı gerekçesiyle mahkûmiyet kararı vermiş; ancak Yargıtay incelemesinde sanığın kendisini hoca, şeyh, din adamı veya benzeri üstün manevi sıfatlarla tanıttığını gösteren hiçbir telefon kaydı, mesaj, tanık anlatımı veya sosyal medya içeriği bulunmadığı görülmüştür. Mağdurun “hoca gibi konuşuyordu” ifadesi ise sübjektiftir ve TCK 158/1-a’nın uygulanmasına yeterli değildir. Dini inançların istismarı için failin dinin etkileyiciliğini araç olarak kullanması, mağdurda “manevî otorite” algısı yaratması gerekir. Bu şartlar gerçekleşmediğinden Yargıtay kararı bozmuştur.

Yargıtay 23. Ceza Dairesi – E. 2019/7422, K. 2022/3611, T. 06.04.2022

Sanığın, mağdur üzerindeki büyüyü bozacağını söyleyerek para aldığı iddiasıyla mahkûm edilmesi üzerine dosya Yargıtay tarafından incelenmiş; sanığın dini inanışları istismar edecek şekilde dini unvan kullandığı, kutsal sembollerle hile yarattığı, dini ritüel simülasyonu yaptığı yönünde hiçbir delil olmadığı belirlenmiştir. Toplumda muskaya, enerji temizliğine veya dua karşılığı bağışa ilişkin geleneksel pratiklerin bulunması, her olayda dolandırıcılık suçunun oluştuğunu göstermez. Dini istismar kapsamında hilenin somut, yoğun ve mağduru aldatmaya elverişli olması gerekir. Bu unsurlar bulunmadığından Yargıtay mahkûmiyeti bozmuştur.