Çalışma İzni Başvurusu ve Şartları

Çalışma İzni Nedir? Yabancı Çalışma İzni Başvurusu ve Şartları

Çalışma İzni Nedir?

Çalışma izni, yabancı uyruklu bir kişinin Türkiye sınırları içinde bir işverene bağlı olarak veya kendi adına bağımsız biçimde çalışmasına imkân tanıyan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından düzenlenen resmî belgedir. Türk hukukunda çalışma, yabancılar bakımından serbest bir faaliyet değildir: kanunla açıkça muafiyet tanınmadıkça, ücretli ya da ücretsiz her türlü çalışma önceden alınmış bir izne bağlıdır.

Bu alanın temel dayanağı 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Uygulama Yönetmeliği’dir. Kanun, 4817 sayılı eski düzenlemenin yerini almış; başvuru usulünü elektronik ortama taşımış, Turkuaz Kart gibi nitelikli işgücüne yönelik yeni bir belge türü getirmiş ve izin verme yetkisini tek bir bakanlıkta toplamıştır.

Belgenin iki yönü vardır. Birincisi idari izin yönüdür: yabancının belirli bir işyerinde, belirli bir işte çalışmasına idarece onay verilir. İkincisi ikamet yönüdür: 6735 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca düzenlenen belge, geçerlilik süresi boyunca ikamet izni yerine geçer. Bu nedenle çalışma izni bulunan bir yabancının ayrıca ikamet izni alması gerekmez.

İzin kural olarak işyerine ve işe özgüdür. Yabancı, izin belgesinde yazılı işveren nezdinde ve belirtilen işte çalışabilir; işveren değişikliği veya iş kolunun değişmesi yeni bir başvuruyu zorunlu kılar. Uygulamada en sık karşılaşılan hatalardan biri, izni “Türkiye’de her yerde çalışma hakkı” gibi yorumlamaktır.

Çalışma İzni Türleri ve Süreleri

6735 sayılı Kanun dört ana belge türü öngörür. Bunların süreleri, başvuru koşulları ve sağladıkları haklar birbirinden farklıdır. Aşağıdaki ayrımı doğru kurmak, hem başvuru stratejisini hem de ilerideki vatandaşlık veya uzun dönem ikamet planlamasını doğrudan etkiler.

Süreli çalışma izni

En yaygın türdür. Kanun’un 10. maddesine göre süreli çalışma izni, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak kaydıyla, belirli bir işverene ait işyerinde veya aynı iş kolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl için verilir. Bir yıllık yasal çalışmanın ardından, aynı işverene bağlı kalmak koşuluyla ilk uzatma talebinde en çok iki yıl, sonraki uzatma taleplerinde ise en çok üç yıl süreyle uzatma yapılabilir. Farklı bir işveren yanında çalışmaya geçilmesi hâlinde süre yeniden bir yıldan başlar.

Süresiz çalışma izni

Türkiye’de uzun dönem ikamet izni bulunan veya en az sekiz yıl kanuni izni olan yabancılar süresiz çalışma izni için başvurabilir. Burada kritik nokta şudur: şartları taşımak tek başına mutlak bir hak doğurmaz; Bakanlık, uluslararası işgücü politikası çerçevesinde değerlendirme yapar. Süresiz belge sahibi yabancı, uzun dönem ikamet izninin sağladığı haklardan yararlanır; ancak askerlik yükümlülüğü, seçme ve seçilme, kamu görevlerine girme ve muafen taşıt ithali gibi konularda Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanamaz.

Bağımsız çalışma izni

Bir işverene bağlı olmaksızın, kendi adına ve hesabına çalışacak yabancılara verilir. Bakanlık; yabancının eğitim düzeyini, mesleki birikimini, bilim ve teknolojiye katkısını, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisini değerlendirir. Bağımsız çalışma izni süreli olarak verilir. Şirket ortağı yabancılar bakımından ise, ortaklık payı ve şirketteki konuma göre farklı bir değerlendirme yapılır; her ortaklık kendiliğinden bağımsız izin hakkı vermez.

Turkuaz Kart

Nitelikli işgücü ve nitelikli yatırımcı için öngörülen belgedir. Kanun’un 11. maddesi uyarınca Turkuaz Kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Geçiş süresi içinde iptal edilmezse, kartın geçiş süresi kaydı kaldırılır ve belge süresiz hâle gelir. Kart sahibi süresiz iznin sağladığı haklardan yararlanır; eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ise ikamet izni yerine geçen belge düzenlenir.

Çalışma İzni Şartları ve Değerlendirme Kriterleri

Başvurunun kabulü iki katmanlı bir incelemeye bağlıdır. Birinci katman şeklî şartlardır: geçerli pasaport, yabancı kimlik numarası, imzalı iş sözleşmesi, işverenin vergi ve sosyal güvenlik yükümlülüklerini yerine getirmiş olması, meslek icrası için diploma veya denklik gerekiyorsa bunların sunulması. İkinci katman ise işgücü piyasası değerlendirmesidir: Bakanlık, talep edilen işin yerli işgücüyle karşılanıp karşılanamayacağını ve işverenin taşıdığı ekonomik ölçütleri inceler.

İkinci katmandaki ölçütler kanun metninde tek tek sayılmaz. Bunlar Bakanlıkça ilan edilen değerlendirme kriterleri ile belirlenir ve idari uygulamadan kaynaklandıkları için dönem dönem değişir. Bu nedenle aşağıdaki tabloda kriterlerin niteliği verilmiş, güncel sayısal eşikler bilinçli olarak yazılmamıştır; başvuru tarihinde Bakanlığın yayımladığı güncel metinden teyit edilmelidir.

Bazı yabancı grupları bakımından bu ölçütlerin bir kısmı uygulanmaz veya esnetilir. Türk vatandaşının yabancı eşi, Türk soylu yabancılar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları, doğrudan yabancı yatırımlarda kilit personel olarak istihdam edilecekler, uluslararası koruma statüsü bulunanlar ve eğitim süresi boyunca sınırlı çalışacak öğrenciler için özel rejimler öngörülmüştür. Bu istisnaların kapsamı ayrıntılıdır; başvurudan önce yabancının hangi rejime girdiği belirlenmelidir.

Çalışma İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yabancı çalışma izni başvurusu, yabancının başvuru anında Türkiye’de bulunup bulunmamasına göre iki farklı yoldan yürür. Her iki yolda da işlemler elektronik ortamda tamamlanır ve işverenin elektronik imzası kullanılır. Şahsen evrak teslimi kural değildir.

Yurt içinden başvuru

Yabancı, Türkiye’de en az altı ay süreli geçerli bir ikamet izni bulunduruyorsa, işveren doğrudan Bakanlığa elektronik başvuru yapabilir. Burada aranan, ikamet izninin başvuru tarihinde geçerli olması ve kalan süresinin yeterli bulunmasıdır. Turistik amaçlı kısa süreli kalışlar bu yolu açmaz. İkamet izninin türü de önemlidir: örneğin öğrenci ikamet izni ile çalışma, ayrı sınırlamalara tabidir.

Yurt dışından başvuru

Yabancı yurt dışındaysa, başvuru vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçiliği ya da başkonsolosluğuna yapılır. Temsilcilik başvuruyu kayda alır ve yabancıya bir referans numarası verilir. Bu numarayla birlikte Türkiye’deki işverenin, uygulamada on iş günü içinde elektronik sistem üzerinden başvuruyu tamamlaması ve belgeleri yüklemesi gerekir. Bu süre kaçırılırsa dosya işlemden kaldırılır ve süreç baştan başlar.

İzin verildikten sonra yabancının, temsilcilikten çalışma vizesini alması ve belgede yazılı süre içinde Türkiye’ye giriş yapması gerekir. Kanun, verilen belgenin geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde ülkeye gelinmemesi hâlinde iznin geçerliliğini kaybedeceğini öngörür.

Gerekli Belgeler

Yabancı çalışma izni için istenen belge listesi, izin türüne ve sektöre göre değişir. Aşağıdaki tablo, bağımlı çalışma için istenen çekirdek belgeleri gösterir. Sağlık, eğitim, havacılık, turizm ve eğlence sektörlerinde ek belgeler ve ön izinler gündeme gelir; ev hizmetlerinde ise bakıma muhtaçlık durumunu ortaya koyan belgeler aranır.

Yurt dışından yapılan başvurularda, yabancının temsilciliğe sunduğu belgelerle işverenin sisteme yüklediği belgelerin birbiriyle tutarlı olması gerekir. İsim yazımındaki küçük farklılıklar, pasaport numarası değişiklikleri veya farklı görev unvanları, dosyanın eksik evrak gerekçesiyle beklemeye alınmasına yol açar.

Çalışma İzni Sorgulama ve Başvuru Takibi

Çalışma izni başvurusunun hangi aşamada olduğu elektronik ortamdan takip edilebilir. Çalışma izni sorgulama işlemi üç kanaldan yürür: Bakanlığın yabancılara ilişkin elektronik başvuru sistemi üzerinden işveren hesabıyla, e-Devlet Kapısı üzerinden yabancının kendi kimlik bilgileriyle ve yurt dışı başvurularında temsilcilikten alınan referans numarasıyla.

Sorgulama ekranında görülen aşama bilgileri genellikle şu sırayı izler: başvurunun alınması, evrak kontrolü, değerlendirme, karar ve tebligat. “Eksik evrak” uyarısı çıktığında sistem çoğu zaman belirli bir tamamlama süresi tanır; bu süre içinde eksiklik giderilmezse başvuru reddedilebilir. Bu nedenle sorgulama, süreci merak etmekten çok eksiklik bildirimlerini zamanında görmek için yapılmalıdır.

Karar olumlu ise izin belgesi elektronik olarak üretilir ve kart, bildirilen adrese gönderilir. Kart eline ulaşmayan yabancı, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren çalışmaya başlayabilir mi sorusu uygulamada sık sorulur: belirleyici olan, izin belgesinde yazılı başlangıç tarihidir. Kartın fiziksel olarak teslim alınması beklenmez.

Çalışma İzni Başvurusu Kaç Günde Sonuçlanır?

6735 sayılı Kanun, usulüne uygun olarak yapılan ve bilgi ile belgeleri tam olan başvuruların en geç otuz gün içinde sonuçlandırılacağını düzenler. Bu süre, dosyanın eksiksiz hâle geldiği tarihten işlemeye başlar. Eksik evrak bildirimi yapılan dosyalarda süre yeniden başlar; bu nedenle pratikte toplam süre çoğu zaman otuz günü aşar.

Süreyi uzatan tipik nedenler şunlardır: ön izin gerektiren bir meslekte ilgili kurumun görüşünün beklenmesi, güvenlik değerlendirmesinin sonuçlanmaması, işverenin ekonomik ölçütlerine ilişkin ek belge istenmesi ve yurt dışı başvurularında temsilcilik ile Bakanlık arasındaki evrak akışının tamamlanmaması. Otuz günlük sürenin dolmasına rağmen karar verilmemesi hâlinde, idari başvuruya cevap verilmemesine ilişkin genel hükümler devreye girer.

Harç, Kart Bedeli ve Diğer Masraflar

Olumlu karar verildiğinde, belgenin düzenlenebilmesi için harç ve değerli kâğıt bedelinin ödenmesi gerekir. Harcın dayanağı 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı tarifedir ve tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Bu nedenle bu sayfada tutar yazılmamıştır; ödeme öncesinde Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan güncel tarifeden teyit edilmelidir.

Harç, iznin verildiği süreye göre hesaplanır. Üç yıllık uzatma talep edilen bir dosyada harcın da üç yıl üzerinden ödeneceği unutulmamalıdır. Ödeme yapılmadığı takdirde olumlu karar verilmiş olsa dahi belge düzenlenmez ve süreç tamamlanmaz.

Başvurunun Reddi, İtiraz ve İptal Davası

Bakanlık, başvuruyu kısmen veya tamamen reddedebilir. Ret gerekçeleri kanunda ve yönetmelikte sayılmıştır: bilgi ve belgelerin eksik ya da gerçeğe aykırı olması, uluslararası işgücü politikasına uygun bulunmama, işgücü piyasası ölçütlerinin karşılanmaması, yabancı hakkında olumsuz güvenlik değerlendirmesi bulunması, talep edilen işin yabancılar bakımından yasaklanmış bir meslek olması ve pasaportun süre bakımından yetersiz kalması bunların başlıcalarıdır.

Otuz günlük idari itiraz

Ret kararına karşı ilk hukuki yol idari itirazdır. 6735 sayılı Kanun’un 21. maddesi uyarınca, Bakanlıkça verilen kararlara karşı ilgililer tarafından tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. İtiraz elektronik ortamda yapılır ve reddin dayandığı gerekçeye odaklanmalıdır. Eksik belge nedeniyle verilmiş bir kararda eksikliğin giderilmiş olması, ölçüt yetersizliğine dayanan bir kararda ise ölçütün gerçekte karşılandığının belgeyle ortaya konması beklenir.

İptal davası

İtirazın reddi hâlinde idari yargı yolu açılır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca üst makama yapılan başvuru dava açma süresini durdurur; itirazın reddi kararının tebliğinden itibaren kalan süre içinde iptal davası açılır. Genel dava açma süresi altmış gündür ve dava, işlemi tesis eden makamın bulunduğu yer idare mahkemesinde görülür.

Dava dilekçesinde yalnızca sonucun hukuka aykırı olduğunu ileri sürmek yeterli değildir; işlemin sebep, konu, maksat ve şekil unsurları bakımından ayrı ayrı denetlenmesi istenir. Uygulamada ret kararlarının gerekçesi çok kısa yazıldığından, gerekçenin yeterliliği başlı başına bir iptal sebebi olarak tartışılır. Ayrıca İYUK’un 27. maddesi kapsamında yürütmenin durdurulması talep edilebilir; bunun için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç zarar doğması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranır.

İtiraz süreci beklenmeden doğrudan dava açılması da mümkündür. Hangi yolun seçileceği, ret gerekçesinin niteliğine göre belirlenir: giderilebilir bir eksikliğe dayanan kararlarda itiraz daha hızlı sonuç verirken, politika değerlendirmesine dayanan kararlarda yargı denetimi öne çıkar.

Çalışma İzninin İptali ve Geçerliliğini Kaybetmesi

Verilmiş bir belge, sonradan ortaya çıkan sebeplerle sona erebilir. Burada iki farklı hukuki durum vardır ve sonuçları farklıdır.

Geçerliliğini kaybetme, kanunda sayılan bir olgunun gerçekleşmesiyle kendiliğinden meydana gelir. Belgenin süresinin dolması, yabancının izin tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmemesi, pasaportun geçerliliğini yitirmesi, iş veya hizmet sözleşmesinin sona ermesi ve yabancının izinde belirtilen işyerinden ayrılması bu kapsamdadır.

İptal ise Bakanlığın idari kararıyla gerçekleşir. Başlıca iptal sebepleri şunlardır: iznin verilmesindeki şartların ortadan kalkması, belgelerin gerçeğe aykırı olduğunun sonradan anlaşılması, yabancının izin verilen işten farklı bir işte veya farklı bir işverende çalışması, kamu düzeni ve güvenliği bakımından olumsuz değerlendirme yapılması ve yabancının sınır dışı edilmesine karar verilmesi.

İptal kararına karşı da aynı hukuki yol geçerlidir: tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz, ardından altmış günlük süre içinde iptal davası. İptal kararının ikamet bakımından doğurduğu sonuç ayrıca değerlendirilmelidir; belge ikamet izni yerine geçtiğinden, iptalle birlikte yabancının Türkiye’de kalış statüsü de tartışmalı hâle gelir. Bu durumda uygun bir ikamet izni türüne geçiş için gecikmeden başvuru yapılması gerekir; koşulları taşıyanlar için kısa dönem ikamet izni ilk değerlendirilecek seçeneklerden biridir.

Çalışma İzni Uzatma Başvurusu

Uzatma, yeni bir başvuru değil mevcut çalışma izninin devamıdır; bu nedenle zamanlaması kritiktir. Kanun, uzatma başvurusunun iznin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlükârda izin süresi dolmadan yapılmasını öngörür. Süre dolduktan sonra yapılan talep uzatma değil, yeni başvuru olarak işlem görür; bu da süreyi yeniden bir yıldan başlatır ve sekiz yıllık kanuni çalışma süresinin kesintisiz sayılmasını tehlikeye atar.

Uzatmada aranan koşullar ilk başvuruyla benzerdir: sözleşmenin devam etmesi, işverenin ölçütleri karşılamaya devam etmesi, sosyal güvenlik primlerinin düzenli yatırılmış olması ve pasaportun yeterli geçerliliğe sahip bulunması. Prim borcu veya eksik gün bildirimi, uzatma taleplerinde en sık karşılaşılan olumsuz değerlendirme sebeplerindendir.

Uzatma talebinin reddi hâlinde de otuz günlük itiraz ve altmış günlük dava süresi işler. Bu noktada, ikamet statüsünün korunması için paralel bir planlama yapılması yerinde olur; benzer bir mantık ikamet izni uzatma süreçlerinde de geçerlidir.

Muafiyet ve Özel Gruplar

Her faaliyet çalışma iznine tabi değildir; bazı yabancılar ise genel rejimden ayrılan özel kurallara tabidir. Bu ayrımı bilmemek, hem gereksiz başvurulara hem de farkında olmadan izinsiz çalışmaya yol açar.

Çalışma izni muafiyeti

Kanun, niteliği gereği geçici ve sınırlı süreli bazı faaliyetler için muafiyet öngörür. Bilimsel, kültürel ve sportif faaliyetler kapsamında kısa süreli gelenler; ithal edilen makine ve teçhizatın montajı, bakımı, onarımı veya kullanımına ilişkin eğitimi için gelen teknik personel; sınır ötesi hizmet sunucuları; belirli tur operatörü temsilcileri bu kapsamda değerlendirilir. Muafiyet kendiliğinden doğmaz; kural olarak muafiyet belgesi alınması gerekir ve tanınan süreler kısadır. Muafiyet kapsamında geçirilen süreler, süresiz izin için aranan sekiz yıllık kanuni çalışma süresinin hesabında dikkate alınmaz.

Geçici koruma ve uluslararası koruma kapsamındakiler

Geçici koruma statüsündeki yabancıların çalışması, kendi yönetmeliğine tabidir. Başvuru, geçici koruma kimlik belgesinin düzenlendiği tarihten altı ay sonra yapılabilir ve çalışma, kural olarak kayıtlı olunan ilde mümkündür. İşyerinde çalıştırılabilecek geçici koruma statüsündeki yabancı sayısı, o işyerindeki Türk vatandaşı sayısına oranla sınırlandırılmıştır; mevsimlik tarım ve hayvancılık işleri için ayrı bir rejim öngörülmüştür. Uluslararası koruma başvurusu sahipleri bakımından ise başvuru tarihinden itibaren belirli bir süre geçmesi şartı aranır.

Türk soylu yabancılar

2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine Dair Kanun kapsamına giren kişiler, bu Kanunda öngörülen usule göre izin alarak meslek ve sanatlarını icra edebilir. Bu kişiler bakımından genel rejimdeki bazı ölçütler uygulanmaz. Türk soyluluk değerlendirmesi idari bir tespit gerektirir ve her başvuruda ayrıca incelenir.

Ev hizmetleri ve bakıcı istihdamı

Evde yabancı bakıcı istihdamı, uygulamada en çok soru alan başlıklardan biridir. Bu başvurularda işveren gerçek kişidir ve şirketler için öngörülen ekonomik ölçütler aranmaz. Buna karşılık idare, bakım ihtiyacının belgelenmesini arar: yaşlı, hasta veya küçük çocuğun bakıma muhtaç olduğunu ortaya koyan resmî belgeler istenir. Genel temizlik ve ev işleri için izin verilip verilmeyeceği idari uygulamayla belirlenir ve dönem dönem değişir; başvuru öncesinde güncel uygulamanın teyit edilmesi gerekir.

Öğrenciler ve stajyerler

Türkiye’de öğrenim gören yabancı öğrenciler, öğrenim düzeyine göre farklı kurallara tabidir. Ön lisans ve lisans öğrencileri bakımından çalışma, öğrenimin ilk yılından sonra ve haftalık süre sınırıyla mümkündür; lisansüstü öğrenciler için bu sınırlamalar farklı uygulanır. Öğrenci statüsündeki çalışma, öğrencilik hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Zorunlu staj uygulamalarında ise stajın öğretim programının parçası olup olmadığı belirleyicidir. Öğrencilik statüsünün korunması bakımından öğrenci ikamet izni kurallarının ayrıca gözetilmesi gerekir.

Çalışan yabancının eşi ve çocukları

Türkiye’de yasal olarak çalışan bir yabancının eşi ve ergin olmayan veya bağımlı çocukları, koşulları taşımaları hâlinde aile ikamet izni alabilir. Aile ikamet izni tek başına çalışma yetkisi vermez; bu izne sahip kişilerin çalışabilmesi için ayrıca kendi adlarına izin almaları gerekir. Türk vatandaşının yabancı eşi ile Mavi Kart sahiplerinin durumu farklıdır; Mavi Kart sahipleri, kanunda sayılan istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır.

Yabancıların Yapamayacağı Meslekler

Türk hukukunda yabancılara kapalı meslekler tek bir listede toplanmamıştır; her meslek kendi özel kanununda düzenlenir ve orada Türk vatandaşı olma şartı aranır. Bu nedenle “yasak meslekler listesi” başlığı altında dolaşan derlemeler eksik veya güncelliğini yitirmiş olabilir.

• Avukatlık: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, baroya yazılma ve mesleği icra bakımından Türk vatandaşlığı şartı öngörür.
• Noterlik: 1512 sayılı Noterlik Kanunu uyarınca noter olabilmek için Türk vatandaşı olmak gerekir.
• Özel güvenlik görevliliği: 5188 sayılı Kanun, özel güvenlik görevlisi olabilmek için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığını şart koşar.
• Sağlık alanındaki bazı meslekler: 1219 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemeler, belirli sağlık mesleklerinin icrasını özel koşullara bağlar; bir kısmında yabancılar bakımından sınırlama ve ön izin usulü öngörülmüştür.
• Kabotaj kapsamındaki faaliyetler: 815 sayılı Kanun uyarınca kara sularında balık avlama, dalgıçlık, kılavuzluk, kaptanlık gibi faaliyetler Türk vatandaşlarına özgülenmiştir.
• Gümrük müşavirliği: 4458 sayılı Gümrük Kanunu, gümrük müşaviri olabilmek için Türk vatandaşlığı arar.

Bu listedeki bir mesleğe ilişkin çalışma izni başvurusu, meslek icrası bakımından yasal engel bulunduğu gerekçesiyle reddedilir. Bazı mesleklerde ise yasak değil ön izin söz konusudur: sağlık ve eğitim alanlarında ilgili bakanlık veya kurumun olumlu görüşü alınmadan başvuru sonuçlandırılmaz.

İzinsiz Çalışma ve Çalıştırmanın Yaptırımları

Çalışma izni alınmaksızın çalışılması veya yabancı çalıştırılması, 6735 sayılı Kanun kapsamında idari para cezasıyla karşılanır. Yaptırım üç ayrı kişi grubuna yöneliktir: izinsiz yabancı çalıştıran işveren veya işveren vekili, izinsiz çalışan bağımlı yabancı ve izinsiz çalışan bağımsız yabancı. Bildirim yükümlülüğüne aykırılık da ayrıca cezalandırılır.

Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiği için burada rakam verilmemiştir. Belirleyici olan iki kural şudur: fiilin tekrarı hâlinde ceza bir kat artırılarak uygulanır ve ceza, çalıştırılan her bir yabancı için ayrı ayrı kesilir. Ayrıca işveren, izinsiz çalıştırdığı yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderleri ile ülkelerine dönüş masraflarını ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamakla yükümlü tutulur.

İdari para cezasına karşı, tebliğden itibaren kanunda öngörülen süre içinde itiraz ve dava yolu açıktır. Yabancı bakımından asıl ağır sonuç ceza değil, izinsiz çalışmanın sınır dışı ve giriş yasağı süreçlerini tetiklemesidir. Vize veya ikamet ihlaliyle birlikte ortaya çıkan durumlarda, vize ihlali cezası başlığındaki kurallar da devreye girer.

Çalışma İzni ile İkamet İzni Arasındaki Fark

İki belge çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır; oysa amaçları ve verildikleri makamlar farklıdır. Çalışma izni bir çalışma yetkisi verir ve yan sonuç olarak ikamet hakkı sağlar. İkamet izni ise yalnızca Türkiye’de kalma hakkı verir; tek başına çalışma yetkisi doğurmaz.

Sekiz yıllık kanuni çalışma süresini tamamlayanlar süresiz izne, kesintisiz sekiz yıl ikamet edenler ise uzun dönem ikamet iznine başvurabilir. Beş yıllık kesintisiz ikamet şartını sağlayanlar bakımından ise ikamet yoluyla vatandaşlık yolu gündeme gelir. Çalışma izniyle geçirilen sürelerin bu hesaplarda nasıl değerlendirileceği, başvurudan önce planlanması gereken teknik bir konudur.

Çalışma İzni Sürecinde Avukatın Rolü

Çalışma izni başvurusu için avukatla temsil zorunlu değildir. İşveren, başvuruyu kendi elektronik imzasıyla doğrudan yapabilir. Bununla birlikte sürecin bazı aşamaları hukuki değerlendirme gerektirir: ret kararının gerekçesinin analizi, otuz günlük itiraz dilekçesinin hazırlanması, altmış günlük dava süresinin hesaplanması, yürütmenin durdurulması talebinin gerekçelendirilmesi ve tahdit kaydı bulunan dosyalarda izlenecek yolun belirlenmesi bunların başında gelir.

Yurt dışında bulunan yabancılar bakımından işlemlerin vekâletname ile uzaktan yürütülmesi mümkündür. Konsoloslukta veya yabancı ülkede apostilli olarak düzenlenen vekâletname ile itiraz, dava ve ikamet işlemleri Türkiye’ye gelmeden takip edilebilir. Avukatlık ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi dikkate alınarak işin kapsamına göre belirlenir.

Nişantaşı / Şişli Konumu ve İletişim

Yabancılar hukukuna ilişkin işlemler İstanbul’da yoğunlaşmaktadır. Aşağıda büro adresi ve konum bilgisi yer almaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular