Çifte Vatandaşlık Türkiye’de Mümkün Mü?

Çifte Vatandaşlık Türkiye’de Mümkün Mü? Şartlar ve Başvuru (2026)

Türk hukukunda çifte vatandaşlık, kural olarak mümkündür. Bir kişinin aynı anda hem Türk vatandaşı hem de başka bir devletin vatandaşı olması, Türk vatandaşlığını kendiliğinden sona erdirmez. Bu rehber, çifte vatandaşlık kurallarını 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu maddeleri üzerinden açıklamakta; bildirim usulünü, soy bağına dayalı taleplerin hukuki karşılığını ve çifte vatandaşlığın doğurduğu yükümlülükleri ele almaktadır.

İçindekiler

1. Çifte vatandaşlık nedir?
2. Türkiye çifte vatandaşlığa izin veriyor mu?
3. Çok vatandaşlık bildirimi nasıl yapılır?
4. Çıkma izni, Mavi Kart ve çifte vatandaşlık farkı
5. Yabancılar için Türk vatandaşlığını kazanma yolları
6. Soy ağacı ile çifte vatandaşlık başvurusu mümkün mü?
7. Yugoslavya göçmenleri, Kırım Türkleri ve Türk soyundan gelenler
8. Çifte vatandaşlığın avantajları ve yükümlülükleri
9. Askerlik, vergi ve nüfus işlemleri
10. Çifte vatandaşlık veren ülkeler ve diğer devletin hukuku
11. Çifte vatandaşlığın kaybı ve iptali
12. Başvurunun reddi, itiraz ve iptal davası
13. Süreçlerin vekâletname ile uzaktan yürütülmesi
14. Vatandaşlık işlemlerinde avukatla çalışmanın kapsamı
15. Sık sorulan sorular

Çifte Vatandaşlık Nedir?

Çifte vatandaşlık, bir kişinin aynı anda iki ayrı devletin vatandaşlık bağına sahip olmasıdır. Türk mevzuatında bu durum çok vatandaşlık kavramıyla ifade edilir; çünkü kişi ikiden fazla devletin vatandaşı da olabilir. Kavramın hukuki karşılığı 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 44. maddesinde yer alır.

Vatandaşlık, kişi ile devlet arasındaki hukuki bağdır. Anayasa’nın 66. maddesine göre Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür. Bu bağ, kişiye seçme ve seçilme, kamu görevine girme, ülkeye serbestçe giriş ve sınır dışı edilmeme gibi haklar sağlar; buna karşılık askerlik ve vergi gibi yükümlülükler doğurur. Çifte vatandaşlıkta kişi, iki devlete karşı da bu bağın sonuçlarını taşır.

Burada sık karıştırılan üç ayrı durum vardır. Birincisi, Türk vatandaşlığı korunurken yabancı bir vatandaşlığın kazanılmasıdır; bu, gerçek anlamda çifte vatandaşlıktır. İkincisi, Türk vatandaşlığından çıkma izni alınarak yabancı vatandaşlığa geçilmesidir; bu halde Türk vatandaşlığı sona erer ve kişiye Mavi Kart ile tanınan haklar uygulanır. Üçüncüsü ise yalnızca ikamet iznine sahip olmaktır; ikamet izni bir vatandaşlık statüsü değildir.

Türkiye Çifte Vatandaşlığa İzin Veriyor Mu?

Türk hukuku çifte vatandaşlığı yasaklamaz. 5901 sayılı Kanun’un 44. maddesi, yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişilerin bu durumlarına ilişkin belgeleri ibraz etmeleri ve yapılacak inceleme sonucunda kayden aynı kişiler oldukları tespit edilirse, nüfus aile kütüklerindeki kayıtlarına çok vatandaşlığa sahip olduklarına dair açıklama yapılacağını düzenler. Madde bir yasak değil, bir kayıt ve bildirim hükmüdür. Yani Türk hukuku çok vatandaşlığı tanımakta, yalnızca bu durumun nüfus kayıtlarına yansıtılmasını aramaktadır.

Bu düzenlemenin pratik sonucu şudur: bir Türk vatandaşı, örneğin Almanya, Hollanda, Fransa, Kanada veya Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlığını kazandığında Türk vatandaşlığı kendiliğinden sona ermez. Nüfus kaydı kapatılmaz, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası geçerliliğini korur, Türk pasaportu kullanılmaya devam edilebilir. Değişen tek şey, kişinin artık iki devlete karşı da vatandaşlık ilişkisi içinde bulunmasıdır.

Türk vatandaşlığı hangi hallerde sona erer?

Türk vatandaşlığının kaybı, kanunda sınırlı sayıda ve açıkça sayılmış hallere bağlıdır. Yetkili makam kararıyla kayıp (çıkma izni), seçme hakkının kullanılması yoluyla kayıp, kaybettirme ve iptal bunların başlıcalarıdır. Yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmak, bu sayılan kayıp halleri arasında yer almaz. Dolayısıyla çifte vatandaşlık, kural olarak Türk vatandaşlığı bakımından bir risk oluşturmaz.

Buna karşılık 5901 sayılı Kanun’un 29. maddesi, sınırlı bazı davranışlar için kaybettirme imkânı tanır: yabancı bir devletin Türkiye’nin menfaatlerine uymayan bir hizmetinde bulunup, bu görevi bırakması bildirildiği hâlde verilen süre içinde bırakmayanlar; Türkiye ile savaş hâlinde bulunan bir devletin hizmetinde izinsiz çalışmaya devam edenler; izin almaksızın yabancı bir devlet hizmetinde gönüllü olarak askerlik yapanlar. Bu haller Cumhurbaşkanı kararına bağlıdır ve istisnaidir; sıradan bir çifte vatandaşlık durumuyla ilgisi yoktur.

Çok Vatandaşlık Bildirimi Nasıl Yapılır?

Yabancı bir devlet vatandaşlığı kazanıldıktan sonra yapılması gereken işlem, çok vatandaşlık bildirimidir. Bildirim, nüfus kaydına açıklama düşülmesini sağlar; böylece kişinin çifte vatandaşlık durumu resmî kayıtlara işlenir. Bildirim yurt içinde yerleşim yerinin bulunduğu nüfus müdürlüğüne, yurt dışında ise Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliklerine yapılır.

Ergin kişiler bildirimi kendileri yapar; ergin olmayan çocuklar bakımından bildirim veli veya vasi tarafından gerçekleştirilir. İdare, ibraz edilen yabancı belgeler ile Türk nüfus kaydındaki kişinin aynı kişi olup olmadığını inceler. Bu nedenle ad, soyad, doğum tarihi ve ana-baba adı gibi künye bilgilerindeki farklılıklar sürecin en sık takıldığı noktadır.

Belge listesi ve tasdik usulü idari uygulamaya göre değişebilir. Uygulamada bazı temsilcilikler ek belge isteyebilmektedir; bu nedenle liste başvuru tarihinde ilgili nüfus müdürlüğünden veya dış temsilcilikten teyit edilmelidir.

Bildirim süreci: beş adım

1. Belge teminiYabancı devletten vatandaşlık belgesi ve kimlik/pasaport örneği alınır.
2. Tasdik ve tercümeBelgeler apostil veya konsolosluk tasdikinden geçirilip yeminli tercüme edilir.
3. BaşvuruNüfus müdürlüğüne ya da dış temsilciliğe form ve eklerle başvurulur.
4. İncelemeİdare, kayden aynı kişi olunduğunu tespit için künye karşılaştırması yapar.
5. Kütüğe açıklamaUygun bulunursa aile kütüğüne çok vatandaşlık açıklaması işlenir.

Çıkma İzni, Mavi Kart ve Çifte Vatandaşlık Arasındaki Fark

Bazı devletler, kendi vatandaşlığını verirken önceki vatandaşlıktan çıkılmasını şart koşar. Böyle bir durumda Türk vatandaşı, 5901 sayılı Kanun’un 25. maddesi uyarınca çıkma izni talep eder. Çıkma izni belgesi karar tarihinden itibaren belirli bir süre geçerlidir ve bu süre içinde yabancı vatandaşlığın kazanılması beklenir. Çıkma belgesinin ilgiliye tesliminden itibaren Türk vatandaşlığı sona erer.

Bu yol tercih edildiğinde kişi artık çifte vatandaşlık statüsünde değildir. Buna karşılık 28. madde, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak vatandaşlıktan ayrılanlara ve kanunda belirtilen altsoylarına, seçme ve seçilme, muafen araç ile ev eşyası ithal etme ve asli-sürekli kamu görevlerinde bulunma hakları dışında, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanma imkânı tanır. Bu statünün belgesi Mavi Kart’tır.

Türk vatandaşlığından çıkmış olan kişiler, şartları varsa 13. madde kapsamında ikamet şartı aranmaksızın yeniden Türk vatandaşlığını kazanabilir. Bu yol, çıkma izniyle ayrılmış olanlar için çifte vatandaşlığa dönüş imkânı sağlar.

Yabancılar İçin Türk Vatandaşlığını Kazanma Yolları

Çifte vatandaşlık çoğu zaman, mevcut vatandaşlığını koruyan bir yabancının Türk vatandaşlığını kazanmasıyla ortaya çıkar. 5901 sayılı Kanun, Türk vatandaşlığının doğumla ve sonradan kazanılmasını ayrı ayrı düzenler. Sonradan kazanma yolları birbirinin alternatifi olup her birinin kendi şartları ve karar mercii vardır.

Doğumla kazanma

Türk hukukunda esas olan soy bağıdır. Türk vatandaşı ana veya babadan doğan çocuk, doğum yeri neresi olursa olsun Türk vatandaşıdır. Yurt dışında doğan çocukların çifte vatandaşlık kazanması çoğunlukla bu yolla gerçekleşir: çocuk, doğduğu ülkenin hukuku gereği o devletin vatandaşlığını, soy bağı nedeniyle de Türk vatandaşlığını kazanır. Doğum yeri esasına dayalı kazanma ise Türk hukukunda yalnızca vatansızlığın önlenmesi amacıyla ve sınırlı şekilde uygulanır.

Beş yıl ikametle kazanma (genel yol)

Kanun’un 11. maddesi genel yolu düzenler. Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olmak, ergin ve ayırt etme gücüne sahip bulunmak, Türkiye’ye yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmek, genel sağlık bakımından tehlike oluşturan bir hastalığı bulunmamak, iyi ahlak sahibi olmak, yeteri kadar Türkçe konuşabilmek, kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak aranır. Ayrıntılar için ikamet yoluyla vatandaşlık alma başlıklı rehber incelenebilir.

Evlenme yoluyla kazanma

16. madde uyarınca bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar başvurabilir. Aile birliği içinde yaşamak, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak faaliyette bulunmamak ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel hâli bulunmamak şartları aranır. Konu ayrıntılı olarak evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı yazısında ele alınmıştır.

İstisnai yol ve yatırım

12. madde, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel hâli bulunmamak kaydıyla Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık kazanılabilecek hâlleri sayar: Türkiye’ye sanayi tesisi getiren ya da bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, kültürel, sportif ve sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen kişiler; belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapanlar ile eş ve ergin olmayan çocukları; Turkuaz Kart sahipleri ve aileleri; vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler; göçmen olarak kabul edilen kişiler. Yatırım yolunun ayrıntıları yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı rehberinde açıklanmıştır.

Yeniden kazanma ve seçme hakkı

13. madde, çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin ikamet şartı aranmaksızın yeniden vatandaşlık kazanabilmesine imkân tanır. 21. madde ise ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden çocuklara, ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde seçme hakkını kullanarak vatandaşlığı kazanma imkânı verir. Bu üç yıllık süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırılması hâlinde bu yol kapanır.

Soy Ağacı ile Çifte Vatandaşlık Başvurusu Mümkün Mü?

“Soy ağacı çifte vatandaşlık başvurusu” ifadesi internette yaygın biçimde kullanılsa da, Türk hukukunda soy ağacı belgesine dayanan bağımsız bir vatandaşlık yolu bulunmamaktadır. e-Devlet üzerinden alınan soy ağacı (nüfus kayıt örneğine dayalı soybağı bilgisi), bir vatandaşlık talebini tek başına sonuçlandırmaz; yalnızca kayıtlarda görünen soy bağını gösteren bir belgedir.

Soy bağına dayalı taleplerin hukuki karşılığı, somut duruma göre farklı maddelerde aranır. Kişinin kendisi doğumla Türk vatandaşı ise zaten vatandaşlığı vardır ve yapılması gereken şey nüfus kaydının tesis edilmesi ya da düzeltilmesidir. Kişi çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılmışsa 13. madde gündeme gelir. Ana veya babasına bağlı olarak kaybetmişse 21. maddedeki seçme hakkı söz konusudur. Dedesi ya da büyük dedesi Türk vatandaşı olan, ancak kendisi hiçbir zaman Türk vatandaşı olmamış bir kişi bakımından ise doğrudan bir “soy” yolu yoktur.

Yugoslavya Göçmenleri, Kırım Türkleri ve Türk Soyundan Gelenler

Yugoslavya göçmenleri, Kırım Türkleri, Ahıska Türkleri, Batı Trakya ve Bulgaristan kökenli Türkler bakımından sıkça sorulan soru, soy esasına dayalı bir çifte vatandaşlık imkânının bulunup bulunmadığıdır. Bu gruplar için kanunun öngördüğü çerçeve, doğrudan soy ağacı değil, göçmen statüsüdür.

5901 sayılı Kanun’un 12. maddesi, göçmen olarak kabul edilen kişilerin Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığını kazanabileceğini düzenler. Göçmen kavramı ise 5543 sayılı İskân Kanunu’nda tanımlanır: Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup yerleşmek amacıyla tek başına veya toplu hâlde Türkiye’ye gelen ve bu Kanun gereğince kabul olunan kişiler göçmen sayılır. Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olmayanlar ile güvenlik bakımından Türkiye’ye gelmeleri uygun görülmeyenler bu statüden yararlanamaz.

Buradaki kritik nokta şudur: göçmen statüsü kendiliğinden doğmaz, ayrı bir idari değerlendirme ve kabul sürecine bağlıdır. “Türk soyundan gelmek” tek başına yeterli değildir; ilgili idarenin göçmen olarak kabul kararı gerekir. Bu nedenle Yugoslavya göçmenleri veya Kırım Türkleri için çifte vatandaşlık talebi, önce bu statünün hukuki olarak kurulup kurulamayacağının incelenmesini gerektirir.

Çifte Vatandaşlığın Avantajları ve Yükümlülükleri

Çifte vatandaşlık avantajları çoğunlukla iki ülkede de tam haklı statüde bulunmakla ilgilidir. Kişi her iki devlete de vizesiz girip çıkabilir, her ikisinde de süresiz kalma ve çalışma hakkına sahiptir, taşınmaz edinme ve miras işlemlerinde yabancılara özgü sınırlamalara tabi olmaz. Türkiye bakımından bu, taşınmaz alımında karşılıklılık ve askerî yasak bölge incelemesi gibi yabancılara özgü kısıtların uygulanmaması anlamına gelir.

Ancak çifte vatandaşlığın yalnızca haklar doğurduğunu düşünmek yanıltıcıdır. Vatandaşlık bağı sürdüğü sürece bu bağın yükümlülükleri de sürer. Türkiye’de bulunduğu sırada kişi, yabancı vatandaşlığını ileri sürerek Türk hukukundan doğan yükümlülüklerden kurtulamaz. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 4. maddesi de bu ilkeyi yansıtır: birden fazla devlet vatandaşlığına sahip olanlar aynı zamanda Türk vatandaşı ise, vatandaşlık esasına göre yetkili hukuk bakımından Türk hukuku uygulanır.

Askerlik, Vergi ve Nüfus İşlemleri

Askerlik yükümlülüğü

Çifte vatandaşlık askerlik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Türk vatandaşlığı devam ettiği sürece erkek yükümlüler bakımından askerlik yükümlülüğü de devam eder. Yurt dışında oturma veya çalışma izniyle bulunan yükümlüler için 7179 sayılı Askeralma Kanunu’nda dövizle askerlik hizmetine ilişkin özel bir düzenleme yer alır; bu hizmetten yararlanma şartları, aranan yurt dışında bulunma süresi ve ödenecek tutar kanun ile idari düzenlemelerde belirlenir.

Vergi ve mükellefiyet

Türk vergi hukukunda mükellefiyet, kural olarak vatandaşlığa değil yerleşim yerine bağlıdır. Bu nedenle çifte vatandaşlık, tek başına Türkiye’de tam mükellefiyet doğurmaz; belirleyici olan kişinin Türkiye’de yerleşik sayılıp sayılmadığı ve gelirin kaynağıdır. Türkiye’nin taraf olduğu çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları da somut olayda uygulanacak kuralı etkiler. Vergi sonuçları kişiye özgü olduğundan, gelir yapısına göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Nüfus işlemleri ve kayıt bütünlüğü

Yurt dışında gerçekleşen evlenme, boşanma, doğum, ölüm ve ad-soyad değişikliği gibi olayların Türk nüfus kütüğüne işlenmesi gerekir. Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de hüküm doğurabilmesi için tanıma veya tenfiz işlemleri gündeme gelebilir. Kayıt bütünlüğünün korunmaması, ileride miras paylaşımı, veraset ilamı ve taşınmaz devri gibi işlemlerde gecikmeye yol açar.

Çifte Vatandaşlık Veren Ülkeler ve Diğer Devletin Hukuku

“Çifte vatandaşlık veren ülkeler” sorusunun cevabı Türk hukukunda değil, karşı devletin hukukunda aranır. Türkiye kendi tarafından izin verse dahi, diğer devlet çok vatandaşlığı kabul etmiyorsa kişi o devletin vatandaşlığını kazanırken Türk vatandaşlığından çıkmak zorunda kalabilir ya da o devletin vatandaşlığını kaybedebilir. Bu nedenle çifte vatandaşlık planlaması iki hukuk düzeninin birlikte değerlendirilmesini gerektirir; Türkiye’nin çok vatandaşlığa izin vermesi tek başına yeterli değildir.

Devletler bu konuda kabaca üç grupta toplanır. Birinci grup, çok vatandaşlığa genel olarak izin veren devletlerdir. İkinci grup, kural olarak izin vermemekle birlikte doğum, evlilik veya belirli istisnalar için imkân tanıyan devletlerdir. Üçüncü grup ise çok vatandaşlığı kabul etmeyen ve yeni vatandaşlık kazanılması hâlinde önceki vatandaşlığın bırakılmasını isteyen devletlerdir.

Somut bir örnek vermek gerekirse, Almanya’da 2024 yılında yürürlüğe giren vatandaşlık kanunu değişikliğiyle çok vatandaşlık genel olarak kabul edilmiş ve önceki dönemde uygulanan tercih yükümlülüğü kaldırılmıştır. Buna karşılık bazı devletler çok vatandaşlığı hâlen kabul etmemekte, kendi vatandaşlığını kazanan kişiden önceki vatandaşlığını bırakmasını istemektedir. Yabancı devlet mevzuatı sık değiştiğinden, bu bilgiler ilgili devletin resmî kaynağından ve başvuru tarihinde doğrulanmalıdır.

Çifte Vatandaşlığın Kaybı ve İptali

Çifte vatandaşlık kazanıldıktan sonra da Türk vatandaşlığı belirli hâllerde sona erebilir. Bunların başında 31. maddedeki iptal gelir. Vatandaşlığı sonradan kazanan kişinin, kazanma kararına esas teşkil eden önemli hususları gizlemesi veya yalan beyanda bulunması hâlinde vatandaşlığın kazanılmasına ilişkin karar iptal edilebilir. İptal kararı, kural olarak yalnızca ilgili kişi bakımından sonuç doğurur.

29. maddedeki kaybettirme ise yukarıda açıklandığı üzere sınırlı ve istisnai hâllere özgüdür. Ayrıca çıkma izni yolu ve seçme hakkının kullanılmasıyla kayıp da mümkündür. Bu hâllerin hiçbiri, sadece başka bir devletin vatandaşlığını kazanmış olmaya bağlanmamıştır. Başka bir ifadeyle çok vatandaşlık, kendi başına bir kayıp veya kaybettirme sebebi değildir.

Başvurunun Reddi, İtiraz ve İptal Davası

Vatandaşlık başvurusunun reddi bir idari işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir. Ret kararına karşı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilir. Dava, işlemi tesis eden makamın bulunduğu yer idare mahkemesinde görülür.

Dava açma süresi içinde idareye başvurularak işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istenebilir. İYUK’un 11. maddesi uyarınca bu başvuru dava açma süresini durdurur; idarenin cevabı veya cevap verilmemesi hâlinde süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulması istenebilir.

Cumhurbaşkanı kararı niteliğindeki işlemler bakımından ilk derece görevi Danıştay’a aittir. Bu ayrım, istisnai yol ve yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularında önem taşır. İkamet izni başvurularının reddine ilişkin süreç ise ayrı bir konu olup ikamet izni reddi ve dava yolu yazısında ele alınmıştır.

Süreçlerin Vekâletname ile Uzaktan Yürütülmesi

Çifte vatandaşlık ve vatandaşlık başvurularına ilişkin işlemlerin önemli bir kısmı, Türkiye’ye gelmeden vekâletname ile yürütülebilir. Yurt dışında bulunanlar vekâletnamelerini Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarında düzenletebilir; yabancı noterlerde düzenlenen vekâletnamelerde ise apostil şerhi ve yeminli tercüme gerekir. Vekâletnamede vatandaşlık işlemleri, nüfus müdürlüğü işlemleri ve dava takibi yetkilerinin açıkça yer alması önem taşır.

Bununla birlikte bazı işlemler kişinin bizzat bulunmasını gerektirir. Vatandaşlık başvurularında görüşme ve imza aşamaları ile biyometrik veri alımı bu niteliktedir. Uygulamada hangi aşamada bizzat bulunmanın arandığı değişebildiğinden, sürecin başında bu noktanın ilgili idareden teyit edilmesi zaman kaybını önler.

Vatandaşlık İşlemlerinde Avukatla Çalışmanın Kapsamı

Vatandaşlık ve çifte vatandaşlık işlemlerinde avukatla temsil zorunlu değildir; başvurular ilgili kişi tarafından bizzat da yapılabilir. Avukatla çalışılması hâlinde hukuki yardımın kapsamı genellikle şu başlıklarda toplanır: hangi kanuni yolun somut duruma uyduğunun belirlenmesi, belge ve tasdik zincirinin önceden tamamlanması, künye uyuşmazlıklarının giderilmesi, ret kararlarına karşı süresinde hukuki başvuru yapılması ve idari yargı sürecinin yürütülmesi.

Bu alandaki en sık karşılaşılan zaman kaybı, dava açma sürelerinin kaçırılmasıdır. İdari işlemlere karşı süreler hak düşürücüdür ve geçmesi hâlinde işlem kesinleşir. Avukatlık ücretine ilişkin olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınır.

Şişli ve Nişantaşı Çevresinde Vatandaşlık İşlemleri

Yabancılar ve vatandaşlık hukukuna ilişkin işlemler, İstanbul’da çok sayıda idari birim ve mahkeme ile temas gerektirir. İl Göç İdaresi Müdürlüğü, İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü ve idare mahkemeleri bu sürecin başlıca muhataplarıdır. Aşağıdaki iletişim bilgileri, Şişli/Nişantaşı’nda bulunan büroya aittir.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye’de çifte vatandaşlık yasal mı?

Evet, yasaldır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 44. maddesi çok vatandaşlığı düzenler. Yabancı bir devlet vatandaşlığı kazanan Türk vatandaşının Türk vatandaşlığı sona ermez. Kişi durumu nüfus müdürlüğüne veya dış temsilciliğe bildirir ve aile kütüğündeki kaydına çok vatandaşlığa sahip olduğuna dair açıklama işlenir.

Yabancı vatandaşlık almak için önceden izin gerekir mi?

Türk vatandaşlığının korunması için ayrı bir izin şartı öngörülmemiştir. Kanun izin değil bildirim usulü benimser: vatandaşlık kazanıldıktan sonra belgelerle başvurulur ve kayda açıklama düşülür. İzin usulü yalnızca Türk vatandaşlığından çıkılmak istendiğinde, yani çıkma izni talebinde gündeme gelir. Bu ayrım uygulamada sıkça karıştırılmaktadır.

Çifte vatandaşlık bildirimi nereye yapılır?

Yurt içinde yerleşim yerinin bulunduğu nüfus müdürlüğüne, yurt dışında ise Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve başkonsolosluklarına yapılır. Ergin kişiler başvuruyu kendileri yapar; ergin olmayan çocuklar için veli veya vasi başvurur. İdare, ibraz edilen belgelerle kayden aynı kişi olunduğunu inceler ve uygun bulursa kütüğe çok vatandaşlık açıklaması işler.

Çifte vatandaşlık için gerekli belgeler nelerdir?

Genel olarak Türk kimlik kartı veya pasaportu, yabancı devletin verdiği vatandaşlık belgesi, yabancı kimlik ya da pasaport örneği, varsa ad-soyad değişikliği belgesi ve idarenin bildirim formu istenir. Yabancı belgelerde apostil veya konsolosluk tasdiki ile yeminli tercüme aranabilir. Liste başvuru tarihinde teyit edilmelidir.

Soy ağacı ile çifte vatandaşlık başvurusu yapılabilir mi?

Soy ağacı belgesine dayanan bağımsız bir vatandaşlık yolu bulunmamaktadır. Soy bağı ancak ana veya babadan çocuğa geçen doğumla kazanma, yeniden kazanma veya seçme hakkı çerçevesinde sonuç doğurur. Yalnızca dede ya da büyük dedesi Türk vatandaşı olan kişi için kendiliğinden bir vatandaşlık hakkı doğmaz.

Yugoslavya göçmenleri çifte vatandaşlık alabilir mi?

Bu gruplar için öngörülen çerçeve göçmen statüsüdür. 5901 sayılı Kanun’un 12. maddesi, göçmen olarak kabul edilenlerin Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık kazanabileceğini düzenler. Göçmen tanımı 5543 sayılı İskân Kanunu’nda yer alır ve statü ayrı bir idari kabul kararına bağlıdır; soy iddiası tek başına yeterli değildir.

Kırım Türkleri için özel bir vatandaşlık yolu var mı?

Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olanlar bakımından uygulanabilecek yol, İskân Kanunu çerçevesinde göçmen olarak kabul edilmeye bağlı istisnai yoldur. Bu statü kendiliğinden doğmaz; idari değerlendirme ve kabul kararı gerekir. Uygulama dönemsel olarak değişebildiğinden başvuru öncesinde güncel durumun teyidi gerekir.

Çifte vatandaşlıkta askerlik yapmak zorunlu mu?

Türk vatandaşlığı devam ettiği sürece askerlik yükümlülüğü de devam eder; ikinci bir vatandaşlık bu yükümlülüğü kaldırmaz. Yurt dışında oturma veya çalışma izniyle bulunanlar için Askeralma Kanunu’nda dövizle askerlik düzenlemesi yer alır. Şartlar ve ödenecek tutar değişebildiğinden resmî kaynaktan teyit edilmelidir.

Çifte vatandaşlık şartları nelerdir?

Türk tarafında ayrı bir şart listesi yoktur; belirleyici olan Türk vatandaşlığının hangi yolla kazanıldığı veya korunduğudur. Yabancı bir kişi için beş yıl ikamet, üç yıllık evlilik ya da istisnai yol şartları gündeme gelir. Türk vatandaşı için ise ikinci vatandaşlığın şartlarını o devletin hukuku belirler.

Çifte vatandaşlık avantajları nelerdir?

İki ülkeye de vizesiz giriş, süresiz kalma ve çalışma hakkı, çalışma izni gerekmemesi, taşınmaz edinmede yabancılara özgü sınırlamalara tabi olmama ve seçme hakkı başlıca avantajlardır. Buna karşılık askerlik yükümlülüğü, nüfus kayıt bildirimleri ve Türkiye’de Türk hukukuna tabi olma gibi sonuçlar da doğar.

Çifte vatandaşlık veren ülkeler hangileridir?

Bu soru Türk hukukuna değil, karşı devletin hukukuna göre cevaplanır. Devletler çok vatandaşlığa genel olarak izin verenler, yalnızca istisnai hâllerde izin verenler ve hiç kabul etmeyenler şeklinde üç grupta toplanabilir. Yabancı mevzuat sık değiştiğinden ilgili devletin resmî kaynağından doğrulama yapılmalıdır.

Türk vatandaşlığından çıkanlar geri dönebilir mi?

Evet. 5901 sayılı Kanun’un 13. maddesi, çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin ikamet şartı aranmaksızın yeniden vatandaşlık kazanabilmesine imkân tanır. Başvuru Bakanlık kararına bağlıdır ve millî güvenlik bakımından engel hâli bulunmaması aranır. Bu yol, çıkma izniyle ayrılmış kişiler için çifte vatandaşlığa dönüş imkânı sağlar.

Çifte vatandaşlıkta Türkiye’de hangi ülkenin hukuku uygulanır?

Aynı zamanda Türk vatandaşı olan kişiler hakkında Türk hukuku uygulanır. 5718 sayılı Kanun’un 4. maddesi, vatandaşlık esasına göre yetkili hukukun belirlendiği hâllerde birden fazla vatandaşlığı bulunanlardan Türk vatandaşı olanlar için Türk hukukunu öngörür. Bu kural miras ve aile hukuku uyuşmazlıklarında önem taşır.

Vatandaşlık başvurusu reddedilirse ne yapılır?

Ret kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Bu süre içinde idareye başvurulması dava açma süresini durdurur. Cumhurbaşkanı kararı niteliğindeki işlemlerde ilk derece görevi Danıştay’a aittir. Süreler hak düşürücü olduğundan tebliğ tarihinin kayıt altına alınması önemlidir.

Çifte vatandaşlık işlemleri vekâletle yürütülebilir mi?

İşlemlerin önemli bir kısmı vekâletname ile Türkiye’ye gelmeden yürütülebilir. Vekâletname konsoloslukta düzenlenebilir; yabancı noterde düzenlenmişse apostil ve yeminli tercüme gerekir. Ancak görüşme, imza ve biyometrik veri alımı gibi bazı aşamalar bizzat bulunmayı gerektirebilir; bu nokta sürecin başında ilgili idareden teyit edilmelidir.

Çifte vatandaşlık ile Mavi Kart arasındaki fark nedir?

Çifte vatandaşlıkta Türk vatandaşlığı devam eder; seçme ve seçilme hakkı ile askerlik yükümlülüğü sürer. Mavi Kart ise çıkma izniyle Türk vatandaşlığını kaybedenlere ve kanunda belirtilen altsoylarına tanınan bir statüdür. Mavi Kart sahibi Türk vatandaşı değildir ve 28. maddedeki istisnalar dışında haklardan yararlanır.