Yabancı ile Evlilik

Yabancı ile Evlilik: Türkiye’de Gerekli Belgeler ve Evlenme Süreci (2026)

Yabancı ile evlilik, bir Türk vatandaşının yabancı uyruklu biriyle ya da iki yabancının Türkiye’de, yetkili evlendirme memuru önünde resmî nikâh kıyarak evlenmesidir. Yabancı ile evlilik süreci Türk Medeni Kanunu, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ve Evlendirme Yönetmeliği’ne göre yürür. Bu rehberde yabancı ile evlilik için gerekli belgeleri, başvurunun nereye yapılacağını, oturma izni olmayan yabancı ile evliliğin sonuçlarını ve nikâhtan sonra ikamet ile vatandaşlık tarafında neler olduğunu sade bir dille anlatıyoruz.

Metin, Türkçesi sınırlı okuyucular ve onların Türkiye’deki yakınları düşünülerek yazıldı. Her bölümde kanunda yazan kural ile idari uygulamadan gelen bilgi ayrı gösterilmiştir. Yabancı ile evlilik sürecinde belediyeden belediyeye değişebilen ücret, form ve ek belge talepleri için başvuru tarihinde ilgili evlendirme memurluğundan teyit alınması gerekir.

İçindekiler [Göster][Gizle]

1. Yabancı ile evlilik hangi hukuka tabidir?
   1. Evlenme ehliyeti ve şekil kuralı
   2. Türk hukukundaki evlenme engelleri
2. Yabancı ile evlilik için gerekli belgeler
   1. Evlenme ehliyet belgesi (bekârlık belgesi)
   2. Apostil, konsolosluk onayı ve tercüme
   3. Sağlık raporu nereden alınır?
   4. Boşanmış veya eşi ölmüş yabancı
   5. İki yabancının Türkiye’de evlenmesi
3. Türkiye’de yabancıyla evlenme süreci adım adım
   1. Nikâh başvurusu nereye yapılır?
   2. Tercüman ve tanıklar
   3. Nikâh vekâletle kıyılabilir mi?
   4. Ücret ve masraf kalemleri
4. Oturma izni olmayan yabancı ile evlilik
   1. Evlenmeye engel var mı?
   2. Evlilik ihlali ortadan kaldırır mı?
   3. Sınır dışı ve giriş yasağı riski
5. Yurt dışında yabancıyla evlenme ve tescil
6. Nikâhtan sonra yapılacak işlemler
   1. Nüfus kaydı ve çok dilli belge
   2. Yabancı eşin ikamet durumu
   3. Evlilik yoluyla vatandaşlık
   4. Soyadı kullanımı
7. Anlaşmalı (danışıklı) evlilik ve sonuçları
8. Yabancı ile evliliklerde boşanma
9. Sık yapılan hatalar ve önleyici adımlar
10. Süreçte avukatın rolü (genel bilgi)
11. Sık sorulan sorular
12. Konum ve iletişim
13. Hukuki denetim kutusu

Yabancı ile Evlilik Hangi Hukuka Tabidir?

Yabancı ile evlilik konusunda iki ayrı soru vardır: Kişi evlenebilir mi ve evlilik hangi usulle yapılır? Türk hukuku bu iki soruyu farklı kurallara bağlar. Bu ayrımı bilmek, hangi belgenin neden istendiğini anlamayı kolaylaştırır. Evlendirme memurunun yabancıdan kendi ülkesine ait bir belge istemesinin sebebi de budur.

Evlenme Ehliyeti ve Şekil Kuralı (MÖHUK m.13)

MÖHUK m.13’e göre evlenme ehliyeti ve evlenmenin şartları, taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna tabidir. Yani yabancının yaşı, medeni hâli ve evlenmesine engel bir durum olup olmadığı önce kendi ülkesinin hukukuna göre değerlendirilir. Evlenmenin şekli ise evlenmenin yapıldığı ülkenin hukukuna tabidir. Türkiye’de kıyılan bir yabancı ile evlilik nikâhı bu nedenle Türk hukukundaki şekil kurallarına uyar: yetkili memur, iki tanık, tarafların bizzat hazır bulunması ve resmî kayıt.

Yabancı ile evlilik pratiğindeki sonucu şudur: Yabancının kendi hukukuna göre evlenebileceğini gösteren belge, yani evlenme ehliyet belgesi, Türk makamlarının ehliyeti denetleyebilmesi için zorunlu hâle gelir. Bununla birlikte Türk kamu düzenine açıkça aykırı bir sonuç doğuracak yabancı hukuk kuralı uygulanmaz. Örneğin yabancının hukuku birden fazla eşle evliliğe izin verse bile Türkiye’de evli bir kişi yeniden evlenemez.

Türk Hukukundaki Evlenme Engelleri

Türk Medeni Kanunu, evlenme yaşı (m.124), yakın hısımlık (m.129), önceki evliliğin devam etmesi (m.130), kadın için bekleme süresi (m.132) ve evlenmeye engel akıl hastalığı (m.133) gibi engeller düzenler. Önceki evlilik sona ermeden kıyılan nikâh veya yakın hısımlar arasındaki evlilik, kanunda mutlak butlan sebebi olarak sayılır. Bu tür bir yabancı ile evlilik sonradan mahkeme kararıyla geçersiz hâle getirilebilir ve ikamet ile vatandaşlık dosyalarını da doğrudan etkiler.

Tablo 1 — Yabancı ile evlilik: hangi konu hangi hukuka tabidir?

Konu	Uygulanacak hukuk	Dayanak
Evlenme ehliyeti (yaş, medeni hâl, engel)	Her tarafın kendi millî hukuku	MÖHUK m.13/1
Evlenmenin şekli (memur, tanık, tören)	Evlenmenin yapıldığı ülke hukuku	MÖHUK m.13/2
Türkiye’de kıyılan nikâhta usul	Türk Medeni Kanunu ve Evlendirme Yönetmeliği	TMK m.134 vd.; Yönetmelik
Kamu düzenine aykırı yabancı kural	Uygulanmaz	MÖHUK m.5
Boşanma	Ortak millî hukuk; yoksa ortak mutat mesken hukuku; o da yoksa Türk hukuku	MÖHUK m.14

Yabancı ile Evlilik İçin Gerekli Belgeler

Yabancı ile evlilik için gerekli belgeler iki gruba ayrılır: Türk vatandaşı eşten istenenler ve yabancı eşten istenenler. Evlendirme Yönetmeliği’nin belge listesi temel çerçeveyi verir. Bazı memurluklar bunun dışında doğum belgesi veya pasaport tercümesi gibi ek belgeler ister. Bu ek talepler idari uygulamadan kaynaklanır ve memurluktan memurluğa değişebilir; başvuru öncesinde yazılı liste istenmesi en güvenli yoldur.

Tablo 2 — Yabancıyla evlenmek için gerekli belgeler (Türk vatandaşı ve yabancı eş)

Belge	Türk vatandaşı eş	Yabancı eş	Dayanak / not
Kimlik	Fotoğraflı nüfus cüzdanı	Geçerli pasaport (uygulamada noter onaylı Türkçe tercümesiyle)	Yönetmelik m.18; pasaport tercümesi uygulamadan gelir
Evlenmeye engel olmadığını gösteren belge	Nüfus kayıt örneği veya evlenme ehliyet belgesi (başka yerde başvuruda)	Kendi ülkesinden evlenme ehliyet belgesi (bekârlık belgesi), onaylı ve tercümeli	Yönetmelik m.12 ve m.20
Sağlık raporu	Zorunlu	Zorunlu	1593 s. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu; Yönetmelik m.15/e
Vesikalık fotoğraf	Son 6 ay içinde çekilmiş	Son 6 ay içinde çekilmiş	Adet memurluğa göre değişir
Evlenme beyannamesi	Memurlukta birlikte imzalanır	Memurlukta birlikte imzalanır	Yönetmelik m.20
Doğum belgesi	Aranmaz	Yönetmelikte sayılmaz; bazı memurluklar ister	Uygulama — teyit edilmelidir
Önceki evliliğin sona erdiği belge	Nüfus kaydından görülür	Boşanma kararı veya eşin ölüm belgesi (onaylı, tercümeli)	Uygulama — teyit edilmelidir
Tercüman	—	Türkçe bilmiyorsa nikâhta hazır bulunur	Yönetmelik m.27

Evlenme Ehliyet Belgesi (Bekârlık Belgesi) Nedir, Nereden Alınır?

Evlenme ehliyet belgesi, yabancının adını, soyadını, anne ve baba adını, doğum tarihini ve evlenmesine engel bir hâli bulunup bulunmadığını gösteren resmî belgedir. Halk arasında bekârlık belgesi, İngilizcede “certificate of no impediment” olarak bilinir. Evlendirme Yönetmeliği m.12’ye göre bu belgenin, tarafın vatandaşı olduğu devletin makamlarından bizzat temin edilmesi esastır.

Belge iki yoldan alınabilir: yabancının kendi ülkesindeki yetkili makamdan ya da o ülkenin Türkiye’deki büyükelçiliği veya konsolosluğundan. Belgeyi kendi makamlarından temin etmek mümkün olmadığında, Yönetmelik evlendirme memuruna belgeyi Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü aracılığıyla isteme imkânı tanır. Bazı ülkeler bekârlık belgesi düzenlemez; bu durumda yeminli beyan veya konsolosluk yazısı gibi muadil belgelerin kabul edilip edilmeyeceği memurluğun değerlendirmesine bağlıdır.

Belgenin geçerlilik süresi kanunda tek bir rakamla belirlenmemiştir. Uygulamada memurluklar yakın tarihli belge ister ve eski tarihli belgeyi kabul etmeyebilir. Yabancıyla evlenmek için gerekli belgeler arasında en çok zaman alan kalem genellikle budur; bu nedenle nikâh tarihi planlanmadan önce bu belgenin hazırlanmasına başlanması önerilir.

Apostil, Konsolosluk Onayı ve Yeminli Tercüme

Yabancı ile evlilik dosyasında kullanılacak yabancı bir resmî belgenin doğruluğunun onaylanması gerekir. Türkiye, 5 Ekim 1961 tarihli Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi’ne (Lahey Apostil Sözleşmesi) taraftır. Belgeyi düzenleyen ülke de bu sözleşmeye tarafsa, o ülkenin yetkili makamının koyduğu apostil şerhi yeterlidir. Taraf olmayan ülkelerin belgeleri için uygulamada önce o ülkenin dışişleri makamının, ardından Türk dış temsilciliğinin onayı aranır.

Onaylanan belgenin Türkçeye çevrilmesi gerekir. Evlendirme Yönetmeliği metni tercümenin onaylanmasından söz eder; uygulamada ise yeminli tercüman tarafından yapılan ve noterce onaylanan tercümeler istenmektedir. Apostil şerhinin de tercümeye dâhil edilmesi gerekir; eksik çeviri, dosyanın geri çevrilmesinin sık görülen bir sebebidir.

Tablo 3 — Yabancı belgelerin onay yolu (ülkenin durumuna göre)

Belgeyi düzenleyen ülkenin durumu	Onay yolu	Not
Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf	Belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamınca apostil şerhi	Apostil dâhil yeminli tercüme ve noter onayı
Apostil Sözleşmesi’ne taraf değil	O ülkenin dışişleri onayı + Türk dış temsilciliği onayı	Uygulama — teyit edilmelidir
Türkiye ile ikili veya çok taraflı muafiyet sözleşmesi var	Ek onay aranmayabilir	Yönetmelik: sözleşmeyle onaydan muaf belgeler kabul edilir
Belge Türkiye’deki yabancı konsolosluktan alınmış	Onay usulü ülkeye ve memurluğa göre değişir	Başvurudan önce memurluğa sorulmalıdır

Sağlık Raporu Nereden Alınır?

Sağlık raporu, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’na dayanan ve evlenmeye engel bir hastalık bulunmadığını gösteren belgedir. Evlendirme Yönetmeliği, sağlık raporu alınmaması hâlinde evlenme yapılamayacağını açıkça belirtir. Rapor resmî veya özel sağlık kurum ve kuruluşlarından alınabilir; uygulamada en sık başvurulan yer aile sağlığı merkezleri ve devlet hastaneleridir.

Yabancı ile evlilik başvurusunda yabancı eşin sağlık raporu için pasaportu ve fotoğrafı istenir. Bazı illerde kan tahlili veya ek tarama testleri de istenebilmektedir. Hangi testlerin yapılacağı, raporun hangi kurumdan alınabileceği ve raporun kaç gün geçerli sayılacağı idari uygulamaya bağlıdır; başvuru tarihinde ilgili sağlık kuruluşundan ve evlendirme memurluğundan teyit edilmelidir.

Boşanmış veya Eşi Ölmüş Yabancı İçin Ek Belgeler

Daha önce evlenmiş bir yabancının evlenme ehliyet belgesi, önceki evliliğin sona erdiğini göstermelidir. Uygulamada memurluklar buna ek olarak kesinleşmiş boşanma kararını veya önceki eşin ölüm belgesini, apostilli ve tercümeli hâliyle isteyebilmektedir. Kadın eş bakımından, tabi olduğu hukuka göre bekleme süresi de gündeme gelebilir. Türk hukukunda bu süre TMK m.132’de düzenlenir; kadının önceki evlilikten gebe olmadığı anlaşılırsa veya boşanan eşler birbirleriyle yeniden evlenmek isterse mahkeme bekleme süresini kaldırır.

Türk vatandaşı eş daha önce yurt dışında boşanmışsa ayrı bir durum vardır. Yabancı mahkemenin boşanma kararı Türkiye’deki nüfus kaydına işlenmemişse, kişi Türk kayıtlarında hâlâ evli görünür ve yeniden evlenemez. Bu karar önce Türkiye’de tanınmalı ve nüfusa tescil edilmelidir; bu konu boşanma bölümünde ayrıca anlatılmıştır.

İki Yabancının Türkiye’de Evlenmesi

Türkiye’de iki yabancı da birbiriyle evlenebilir. Bu durumda her iki taraf da kendi ülkesinden evlenme ehliyet belgesi, pasaport, sağlık raporu ve fotoğrafla başvurur. Başvuru yeri, taraflardan birinin Türkiye’de oturduğu yerdeki belediye evlendirme memurluğu veya nüfus müdürlüğüdür. Türkiye’de kıyılan bu nikâhın tarafların kendi ülkelerinde tanınması ise o ülkelerin hukukuna bağlıdır; bu nedenle evlilik belgesinin ilgili ülkede nasıl tescil ettirileceği önceden kendi konsolosluklarına sorulmalıdır.

Türkiye’de Yabancıyla Evlenme Süreci Adım Adım

Türk vatandaşı ile yabancı evlilik süreci belge hazırlığı, memurluk başvurusu, nikâh töreni ve nikâh sonrası kayıt işlemlerinden oluşur. Belgeler eksiksizse yabancı ile evlilik başvurusunun memurluk aşaması kısa sürer. Gecikmelerin büyük kısmı yabancı ülkeden gelecek belgelerin temini, onayı ve tercümesi sırasında yaşanır.

1. Memurluğun güncel listesini alın. Nikâhın kıyılacağı belediyenin evlendirme memurluğundan yabancı ile evlilik için istenen belge listesini, kabul edilen tercüme biçimini ve ücret tarifesini yazılı olarak isteyin.
2. Yabancı eşin belgelerini kendi ülkesinden veya konsolosluğundan temin edin. Evlenme ehliyet belgesinin yakın tarihli olmasına ve adın pasaporttaki yazılışla aynı olmasına dikkat edin.
3. Belgeleri onaylatın ve Türkçeye çevirtin. Apostil şerhinin de çevrildiğinden emin olun; isimlerin her belgede aynı harflerle yazılması gerekir.
4. Sağlık raporlarını alın. Raporların başvuru tarihinde geçerli olacağı bir zamanlama yapın.
5. Memurluğa birlikte başvurun. Evlenme beyannamesi memur önünde imzalanır ve dosya incelenir; eksik yoksa nikâh tarihi verilir.
6. Nikâh günü tanıkları ve gerekiyorsa tercümanı hazır bulundurun. Tören sonunda evlenme cüzdanı verilir ve evlilik nüfus kayıtlarına işlenir.

Tablo 4 — Yabancı ile evlilik başvuru aşamaları, yetkili merci ve süre bilgisi

Aşama	Yetkili merci	Süre / not
Evlenme ehliyet belgesi	Yabancının ülkesindeki makam veya Türkiye’deki konsolosluğu	Ülkeye göre değişir; kanunda süre yoktur
Apostil / onay	Belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamı	Ülkeye göre değişir
Tercüme ve noter onayı	Yeminli tercüman ve noter	Genellikle kısa sürer
Nikâh başvurusu	Belediye evlendirme memurluğu veya nüfus müdürlüğü	Eşlerden birinin oturduğu yerde, birlikte
Evlenme izin belgesi (başka yerde nikâh için)	Başvurunun yapıldığı memurluk	Verildiği tarihten itibaren 6 ay geçerli (Yönetmelik m.22)
Yurt dışında yapılan evliliğin bildirimi	Dış temsilcilik veya nüfus müdürlüğü	Evlenme tarihinden itibaren 30 gün

Nikâh Başvurusu Nereye Yapılır? Müftülükte Kıyılabilir mi?

Evlenecek kadın ve erkek, içlerinden birinin oturduğu yerin evlendirme memurluğuna birlikte başvurur (TMK m.134). Eşlerden biri yabancıysa Evlendirme Yönetmeliği bu konuda özel bir kural koyar: eşlerden birinin yabancı olması hâlinde evlendirmeye belediye evlendirme memurlukları ile nüfus müdürleri yetkilidir. Türk vatandaşı eş, yabancı eşle birlikte kendi oturduğu yerdeki belediyeye veya nüfus müdürlüğüne başvurabilir.

2017 yılında yapılan düzenlemeyle il ve ilçe müftülüklerine de evlendirme yetkisi verilmiştir. Ancak Yönetmelik, eşlerden birinin yabancı olduğu evliliklerde yetkiyi belediye evlendirme memurlukları ve nüfus müdürleriyle sınırlar. Bu nedenle yabancı ile evlilik müftülükte değil, belediyede veya nüfus müdürlüğünde kıyılır. Düzenlemede değişiklik olup olmadığı başvuru tarihinde teyit edilmelidir.

Tercüman ve Tanıklar

Yabancı eş Türkçe bilmiyorsa, Evlendirme Yönetmeliği m.27’ye göre evlendirme memuru, Türkiye’nin tanıdığı devletlerden birinin birinci resmî dilini bilen bir tercüman kullanabilir; tercümanı tören yerinde taraflar hazır bulundurur. Uygulamada belediyeler yeminli tercüman ister ve tercümanın kimliğini, tercüman belgesini önceden görmek isteyebilir. Yabancı ile evlilik töreninde tercümanın görevi, memurun sorusunu ve eşin cevabını eksiksiz aktarmaktır.

Nikâhta ergin ve ayırt etme gücüne sahip, evlenecekleri tanıyan en az iki tanık bulunur. Tanıkların Türk vatandaşı olması şartı yoktur; yabancı tanık da geçerli pasaportuyla tanıklık yapabilir. Tanıkların kimlik belgelerini nikâh günü yanlarında getirmeleri gerekir.

Nikâh Vekâletle Kıyılabilir mi?

Hayır. Türk hukukunda evlenecek kadın ve erkek evlendirme memuru ve iki tanık önünde bizzat hazır bulunmak ve evlenme iradelerini şahsen açıklamak zorundadır; vekil aracılığıyla nikâh kıyılamaz. Yabancı ile evlilik nikâhında yabancı eşin o gün Türkiye’de bulunması bu yüzden zorunludur.

Buna karşın yabancı ile evlilik öncesi hazırlık ve nikâhtan sonraki işlemler büyük ölçüde vekâletname ile yürütülebilir. Belgelerin toplanması, onay ve tercüme takibi, yurt dışı boşanma kararının tanınması, aile ikamet izni ve vatandaşlık dosyaları gibi adımlar, yurt dışında yaşayan veya İstanbul’da yakını bulunmayan kişiler için vekil eliyle takip edilebilir. Yurt dışında verilecek vekâletnamenin Türk konsolosluğunda düzenlenmesi ya da apostilli ve tercümeli olması gerekir.

Ücret ve Masraf Kalemleri

Yabancı ile evlilik masrafları tek bir tarifeye bağlı değildir. Evlendirme ücreti her belediyenin kendi tarifesine göre belirlenir ve bazı belediyeler yabancı uyruklu eşler için farklı ücret uygulayabilir. Tercüme, noter ve apostil masrafları ise belge sayısına ve dile göre değişir. İnternette dolaşan sabit rakamlar çoğu zaman eskidir; bu nedenle bu makalede tutar verilmemiştir.

Tablo 5 — Masraf kalemleri ve teyit adresi

Masraf kalemi	Belirleyen	Nereden teyit edilir?
Evlendirme / nikâh ücreti	İlgili belediye	Belediye evlendirme memurluğu ücret tarifesi
Evlenme ehliyet belgesi harcı	Yabancının ülkesi	İlgili ülkenin makamı veya konsolosluğu
Apostil / konsolosluk onayı	Belgeyi düzenleyen ülke ve Türk dış temsilciliği	İlgili makam
Yeminli tercüme ve noter onayı	Tercüme bürosu ve noter tarifesi	Noter ücret tarifesi; tercüman
Sağlık raporu ve tahliller	Sağlık kuruluşu	Raporu verecek kurum
Nikâh sonrası ikamet izni harç ve kart bedeli	Harçlar Kanunu tarifesi ve idare	Göç İdaresi Başkanlığı, başvuru tarihindeki tarife

Oturma İzni Olmayan Yabancı ile Evlilik

Oturma izni olmayan yabancı ile evlilik, en çok merak edilen ve en çok yanlış bilgi dolaşan konudur. İki ayrı yanlış kanaat yaygındır: “kaçak kalan yabancı evlenemez” ve “evlenince ihlal silinir”. Kanun açısından her ikisi de hatalıdır. Evlenme hukuku ile yabancıların Türkiye’de kalış hukuku ayrı kurallara tabidir ve birinin sonucu diğerini kendiliğinden değiştirmez.

Kaçak Kalan Yabancı ile Evlenmeye Engel Var mı?

Türk Medeni Kanunu ve Evlendirme Yönetmeliği, evlenme için yabancının geçerli bir ikamet izni veya vizesi olmasını şart olarak saymaz. Belgede aranan şey, yabancının kimliğinin ve evlenme ehliyetinin belgelenmesidir. Bu nedenle oturma izni olmayan yabancı ile evlilik, belgeler eksiksizse hukuken mümkündür.

Uygulamada ise yabancının geçerli bir pasaportunun bulunması pratik bir zorunluluktur; pasaportu olmayan kişinin kimliği ve ehliyet belgesi doğrulanamaz. Bazı memurlukların yasal kalış durumunu sorduğu veya kayıtları ilgili kurumlarla paylaştığı da bilinmektedir. Yasa dışı kalan bir yabancının resmî bir kuruma gitmesi, durumunun tespit edilmesi sonucunu doğurabilir; bu risk nikâh planlanırken hesaba katılmalıdır.

Evlilik Vize veya İkamet İhlalini Ortadan Kaldırır mı?

Hayır. Evlenmek, geçmişte oluşmuş vize veya ikamet ihlalini silmez. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) m.102’deki idari para cezaları ve ihlalin giriş yasağı bakımından doğurabileceği sonuçlar evlilikten bağımsız olarak değerlendirilir. Ceza tutarı yıllık olarak güncellendiği ve ihlal süresine göre hesaplandığı için burada rakam verilmemiştir; hesaplama yöntemi vize ihlali cezasının nasıl hesaplandığını anlatan rehberde ayrıca açıklanmıştır.

Yabancı ile evlilik asıl olarak, yabancının bundan sonraki kalışını hukuka uygun hâle getirmek için bir yol açar. Türk vatandaşının yabancı eşi, şartları taşıyorsa aile ikamet iznine başvurabilir. İhlal durumundaki yabancının Türkiye içinden başvurusunun kabul edilip edilmeyeceği, ihlal cezasının ödenmesinin istenmesi ve başvurunun hangi aşamada değerlendirileceği idari uygulamaya bağlıdır; başvuru tarihinde İl Göç İdaresi Müdürlüğünden teyit edilmelidir.

Sınır Dışı ve Giriş Yasağı Riski: Aile Bağı Ne İşe Yarar?

Türk vatandaşıyla evli olmak, YUKK m.55’te sayılan “sınır dışı edilemeyecekler” arasında yer almaz. Dolayısıyla yabancı ile evlilik tek başına sınır dışı etme kararına karşı mutlak bir koruma sağlamaz. Bununla birlikte aile bağları, idarenin takdir yetkisini kullanırken ve yargı denetiminde değerlendirilen önemli bir unsurdur. Sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; dava açılması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurur (YUKK m.53/3).

Yurt dışında bulunan ve hakkında giriş yasağı olan yabancı eş için durum farklıdır. YUKK m.9, Genel Müdürlüğe giriş yasağını kaldırma veya belirli süreli girişe izin verme konusunda takdir yetkisi tanır ve aile birliği bu taleplerde ileri sürülebilecek başlıca gerekçelerdendir. Giriş yasağı kademeleri ve tahdit kodlarının kapsamı kanunda sayılmadığı için idari uygulamaya göre değişir; sonuç hakkında kesin bir süre veya sonuç taahhüdü verilmesi mümkün değildir.

Tablo 6 — Yabancının kalış durumuna göre yabancı ile evlilik ve sonrası

Yabancının durumu	Türkiye’de evlenebilir mi?	Nikâh sonrası dikkat edilecek nokta
Geçerli vize veya vize muafiyeti süresinde	Evet	Kalış süresi dolmadan aile ikamet izni için e-İkamet başvurusu
Geçerli ikamet izni sahibi	Evet	Mevcut izinden aile ikamet iznine geçiş veya uzatma zamanlaması
Vize veya ikamet ihlalinde (kaçak kalan)	Hukuken evet; pratikte risk var	İhlal silinmez; ceza ve giriş yasağı riski ayrıca değerlendirilir
Pasaportu yok veya süresi dolmuş	Uygulamada güçtür	Önce konsolosluktan pasaport veya kimlik belgesi temini
Yurt dışında, giriş yasağı var	Türkiye’ye gelemediği için Türkiye’de nikâh kıyılamaz	Yurt dışında evlenme + tescil; giriş yasağının kaldırılması talebi

Yurt Dışında Yabancıyla Evlenme ve Türkiye’de Tescil

Yabancı ile evlilik yurt dışında da yapılabilir: Türk vatandaşı, yabancı eşiyle bulunduğu ülkenin yetkili makamları önünde de evlenebilir. MÖHUK m.13’e göre evlenmenin şekli yapıldığı ülke hukukuna tabi olduğu için, o ülkenin usulüne uygun kıyılan nikâh şekil bakımından Türkiye’de de geçerli kabul edilir. Evlenme ehliyeti bakımından ise Türk vatandaşının Türk hukukuna göre evlenebilir durumda olması gerekir.

Yurt dışında evlenen Türk vatandaşı, evliliği evlenme tarihinden itibaren 30 gün içinde bulunduğu yerdeki Türk dış temsilciliğine bildirmekle yükümlüdür. Bildirimde yabancı makamdan alınan evlenme belgesi sunulur; belge Apostil Sözleşmesi’ne taraf bir ülkeden alınmışsa apostilli olmalıdır. Türkiye’ye dönüldükten sonra bildirim nüfus müdürlüğüne de yapılabilir. Süresinde bildirim yapılmaması yabancı ile evlilik bağını geçersiz kılmaz; ancak nüfus kaydı güncellenmediği sürece ikamet ve vatandaşlık başvurularında belge sorunu yaşanır.

Taraflardan en az birinin Türk vatandaşı olması hâlinde, Türk dış temsilciliklerinde de evlenme yapılabilir. Hangi temsilciliğin evlendirme yetkisine sahip olduğu ve yabancı eşten hangi belgelerin istendiği temsilciliğe göre değişebildiğinden, ilgili konsolosluğun güncel duyurusu esas alınmalıdır.

Yabancı ile Evlilik Sonrası Yapılacak İşlemler

Nikâh, sürecin son adımı değildir. Yabancı ile evlilik sonrası işlemler nüfus kaydı, yabancı eşin ikamet durumu, ileride vatandaşlık ve gerekiyorsa evliliğin yabancı eşin ülkesinde tescili olmak üzere dört başlıkta toplanır.

Nüfus Kaydı ve Çok Dilli Evlenme Belgesi

Türkiye’de kıyılan yabancı ile evlilik nikâhı, evlendirme memurluğu tarafından nüfus kayıtlarına bildirilir ve Türk vatandaşı eşin kaydına işlenir. Yabancı eşin kendi ülkesinde evliliğini tescil ettirmesi için genellikle çok dilli evlenme kayıt örneği (uygulamada “Formül B” olarak bilinir) veya apostilli evlenme belgesi istenir. Bu belgeler İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünden temin edilebilir. Yabancı eşin ülkesindeki tescil süresi ve usulü o ülkenin hukukuna bağlıdır.

Yabancı Eşin İkamet Durumu: Aile İkamet İzni

Yabancı ile evlilik sonrasında Türk vatandaşının yabancı eşi, YUKK m.34 uyarınca her defasında en fazla üç yıl süreli aile ikamet izni alabilir. Destekleyici olan Türk vatandaşı eşte m.35’te sayılan gelir, barınma, sağlık sigortası, aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymemiş olma ve adres kaydı şartları aranır. Başvurucu yabancı eşin ise en az 18 yaşında olması ve evliliğin yalnızca ikamet izni almak amacıyla yapılmamış olması gerekir.

İkamet izni başvuruları kanunda kural olarak yabancının ülkesindeki Türk konsolosluğuna yapılır (YUKK m.21); m.22 ise Türkiye içinden başvurulabilecek istisnai hâlleri sayar. Uygulamada Türkiye’de yasal kalış süresi içinde bulunan yabancı eşlerin başvuruları e-İkamet sistemi üzerinden alınmaktadır. Başvuru yapıldığında verilen müracaat belgesi, başvuru sonuçlanana kadar yasal kalışı sağlar. Kanun başvuruların en geç 90 gün içinde sonuçlandırılmasını öngörür. Başvurunun reddi hâlinde izlenecek yollar ikamet izni ret kararına itiraz rehberinde anlatılmıştır.

Aile ikamet izniyle geçirilen süreler, ileride uzun dönem ikamet iznine geçişte kesintisiz sekiz yıllık sürenin hesabında dikkate alınır. Bir istisna önemlidir: YUKK m.37 uyarınca anlaşmalı evlilik nedeniyle iptal edilen izinlerle geçirilen süreler, ikamet sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz.

Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı: Hemen Değil, Üç Yıl Sonra

Yabancı biriyle evlenince vatandaşlık kendiliğinden kazanılmaz. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (TVK) m.16’ya göre bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancı, Türk vatandaşlığını kazanmak için başvurabilir. Başvurucuda aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmama ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmama şartları aranır.

Üç yıllık süre, yabancı ile evlilik nikâhının kıyıldığı tarihten başlar ve Türkiye’de ikamet etme şartı aranmaz. Bu şartları taşımak, TVK m.10/2 uyarınca vatandaşlığın mutlaka verileceği anlamına gelmez; karar idarenin takdirindedir. Ayrıntılı şartlar, mülakat uygulaması ve gerekli belgeler için evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı kazanma şartlarını anlatan rehbere bakılabilir. Yabancı eşin kendi vatandaşlığını koruyup koruyamayacağı ise kendi ülkesinin hukukuna bağlıdır; bu konuda Türkiye’de çifte vatandaşlık rehberi yol gösterir.

Tablo 7 — Nikâhtan sonra yabancı eşin hukuki statüsü: ikamet ve vatandaşlık karşılaştırması

Ölçüt	Aile ikamet izni	Evlilik yoluyla vatandaşlık
Dayanak	YUKK m.34-37	TVK m.16
Ne zaman başvurulur?	Nikâhtan sonra, yasal kalış süresi içinde	En az 3 yıllık evlilikten sonra
Türkiye’de ikamet şartı	Türkiye’de kalmak için alınır	Aranmaz
Süre	Her defasında en fazla 3 yıl	Kazanıldığında süresiz statü
Başvuru mercii	Göç İdaresi Başkanlığı / İl Göç İdaresi Müdürlüğü	İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü veya dış temsilcilik
Hak mı, takdir mi?	Şartlar ve idari değerlendirme	Şartları taşımak mutlak hak sağlamaz (TVK m.10/2)
Anlaşmalı evlilikte	İzin verilmez veya iptal edilir (m.37)	Vatandaşlık verilmez; yalan beyanla kazanılmışsa iptal (TVK m.31)

Soyadı Kullanımı

Türk vatandaşı eşin soyadı Türk nüfus mevzuatına, yabancı eşin pasaportunda ve kendi ülkesinin kayıtlarında kullanacağı soyadı ise kendi millî hukukuna tabidir. Kadının evlilikte soyadını düzenleyen TMK m.187 hükmü Anayasa Mahkemesinin iptal kararına konu olmuştur; bu nedenle soyadı tercihinin nüfus kaydına nasıl işleneceği nikâh başvurusu sırasında memurluktan teyit edilmelidir. Nikâhtan sonra yabancı eşin pasaportundaki ad ve soyadı ile Türk kayıtlarındaki yazılışın uyumlu olmasına da dikkat edilmelidir; uyumsuzluk ikamet başvurusunda sorun çıkarabilir.

Anlaşmalı (Danışıklı) Evlilik ve Hukuki Sonuçları

Anlaşmalı evlilik, gerçek bir aile birliği kurma iradesi olmadan, yalnızca ikamet izni veya vatandaşlık elde etmek amacıyla yapılan evliliktir. YUKK m.37’ye göre aile ikamet izni verilmeden veya uzatılmadan önce makul şüphe varsa, evliliğin sırf ikamet izni alabilme amacıyla yapılıp yapılmadığı valiliklerce araştırılır. Bu durumun tespiti hâlinde izin verilmez, verilmişse iptal edilir; izin verildikten sonra da denetim yapılabilir.

Danışıklı bir yabancı ile evlilik vatandaşlık tarafında daha ağır sonuç doğurur. TVK m.16, aile birliği içinde yaşamayı ve evlilikle bağdaşmayan faaliyette bulunmamayı şart koşar. TVK m.31’e göre yalan beyan veya önemli hususları gizleme yoluyla kazanılan vatandaşlık iptal edilir ve iptalin sonuçları kişiye bağlıdır.

İnternette ve sosyal medyada “evlilikle kısa sürede vatandaşlık”, “kesin ikamet” veya belli bir ay sayısında sonuç vaat eden yabancı ile evlilik konulu aracı ilanlarına sık rastlanmaktadır. Bu tür vaatlerin hukuki bir karşılığı yoktur. İkamet izni ve vatandaşlık kararları idare tarafından, kanundaki şartlar ve takdir yetkisi çerçevesinde verilir; hiçbir kişi veya kurum sonucun önceden belirleneceğini taahhüt edemez.

Yabancı ile Evliliklerde Boşanma

Yabancı evlilik boşanma konusunda hangi hukukun uygulanacağı MÖHUK m.14’e göre belirlenir: Eşlerin ortak millî hukuku varsa o hukuk, yoksa ortak mutat meskenlerinin bulunduğu ülkenin hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Türk vatandaşı ile yabancı evlilik ilişkilerinde ortak millî hukuk bulunmadığından, eşler Türkiye’de yaşıyorsa genellikle Türk hukuku uygulanır. Türk mahkemelerinin yetkisi ise MÖHUK’un milletlerarası yetki kurallarına göre belirlenir.

Yurt dışında verilmiş boşanma kararının Türkiye’de sonuç doğurması için tanınması gerekir. Belirli şartları taşıyan yabancı boşanma kararları, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A uyarınca idari yolla nüfus müdürlüğü veya dış temsilcilik aracılığıyla nüfusa tescil ettirilebilir. Bu şartlar oluşmuyorsa MÖHUK hükümlerine göre Türk mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açılır. Tanıma yapılmadan Türk kayıtlarında evli görünen kişi Türkiye’de yeniden evlenemez.

Yabancı ile evlilik boşanmayla sona erdiğinde ikamet izni bakımından da sonuç doğar. Aile ikamet izni evlilik birliğine bağlı olduğundan boşanma bu iznin dayanağını ortadan kaldırır. YUKK m.34, belirli şartlarla aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçiş imkânı tanır; bu geçişin şartları için kısa dönem ikamet izni rehberine bakılabilir. Boşanma kesinleşmeden yabancı eşin ikamet durumunun planlanması önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar ve Önleyici Adımlar

Yabancı ile evlilik dosyalarında gecikmelerin çoğu küçük ama önlenebilir hatalardan kaynaklanır. Aşağıdaki tablo, memurluk ve göç idaresi aşamalarında en sık karşılaşılan sorunları ve bunları önlemenin yollarını özetler.

Tablo 8 — Yabancı ile evlilik dosyalarında ret ve erteleme sebepleri ile önleyici adımlar

Hata	Olası sonuç	Önleyici adım
Eski tarihli evlenme ehliyet belgesi	Memurluk belgeyi kabul etmez	Belgeyi nikâh tarihine yakın temin etmek
Apostil veya onayın eksik olması	Belge geçersiz sayılır	Ülkenin Apostil Sözleşmesi’ne taraf olup olmadığını önceden kontrol etmek
Tercümede apostil şerhinin çevrilmemesi	Dosya eksik sayılır	Belgenin tamamını, şerhleriyle birlikte çevirtmek
Belgelerde isimlerin farklı yazılması	Kimlik uyuşmazlığı, erteleme	Pasaporttaki yazılışı tüm belgelerde esas almak
Yurt dışı boşanmanın Türkiye’de tanınmamış olması	Türk eş kayıtta evli görünür	Önce tanıma ve nüfusa tescil işlemini tamamlamak
Müftülüğe başvurulması	Yabancı eşli evlilikte yetki yok	Belediye evlendirme memurluğu veya nüfus müdürlüğüne başvurmak
Nikâhtan sonra yasal kalış süresinin kaçırılması	İhlal ve ceza riski	Vize veya izin süresi dolmadan e-İkamet başvurusu yapmak
Yurt dışı evliliğin bildirilmemesi	İkamet ve vatandaşlık dosyasında belge sorunu	30 gün içinde dış temsilciliğe bildirmek

Yabancı ile Evlilik Sürecinde Avukatın Rolü (Genel Bilgi)

Yabancı ile evlilik için avukatla temsil zorunlu değildir; eşler belgelerini hazırlayıp memurluğa kendileri başvurabilir. Yabancı ile evlilik sürecinde avukatın katkısı, özellikle yabancı unsurun karmaşık olduğu dosyalarda öne çıkar: yabancı eşin daha önce boşanmış olması, yurt dışı boşanma kararının tanınması gerekmesi, yabancı eşin vize veya ikamet ihlalinde bulunması ya da hakkında giriş yasağı veya sınır dışı etme kararı olması bu tür durumlardandır.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ve Türkiye’de yakını bulunmayan yabancılar için belgelerin takibi, tanıma işlemi, aile ikamet izni ve ileride vatandaşlık başvuruları vekâletname ile uzaktan yürütülebilir. Nikâh töreninin kendisi ise tarafların şahsen katılımını gerektirir. Avukatlık ücretleri, Türkiye Barolar Birliği’nin yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) esas alınarak belirlenir.

İletişim Bilgileri

Yabancı ile Evlilik Hakkında Sık Sorulan Sorular

Konum ve İletişim

Enes Kaplan Avukatlık Bürosu, İstanbul’un Şişli ilçesinde, Nişantaşı’na yürüme mesafesindeki Halaskargazi Caddesi üzerinde bulunan Lotus Nişantaşı binasındadır. Büro, Osmanbey metro istasyonuna yakındır. Yabancı ile evlilik ve sonrasındaki ikamet işlemleri hakkında yurt dışında yaşayan kişiler için ön görüşme çevrim içi olarak da yapılabilir.

Enes Kaplan Avukatlık Bürosu
Halaskargazi Cad. No:38-66 E/215 Lotus Nişantaşı, Şişli/İstanbul
Telefon: +90 553 774 30 80 · +90 212 401 58 63
WhatsApp: +90 553 774 30 80

İletişim Bilgileri

İlgili Konular

• Aile ikamet izni şartları ve başvurusu
• Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı
• Vize ihlali cezası ve sonuçları
• İkamet izni reddi ve itiraz yolları
• Kısa dönem ikamet izni türleri
• Uzun dönem ikamet izni şartları

Hukuki Denetim Kutusu